Co to jest weksel w banku i kiedy bank może go uzupełnić?

Weksel w banku zabezpiecza przede wszystkim spłatę kredytu lub pożyczki. Nie jest osobnym rodzajem weksla. Co oznacza jego podpisanie, kiedy bank może go uzupełnić i jak dochodzi zapłaty? Warto to sprawdzić, zanim złożysz podpis.
Art. 69 ust. 2 pkt 6 Prawa bankowego wymaga, by umowa kredytu określała sposób zabezpieczenia jego spłaty (Źródło: Prawo bankowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1997/939/text.html).

Co to jest weksel w banku i jak zabezpiecza zobowiązanie?

Weksel podpisywany w banku jest papierem wartościowym. Podpis wystawcy stanowi podstawę jego zobowiązania do zapłaty. Na podstawie dokumentu bank może żądać określonej kwoty, zgodnie z zapisanymi w nim zasadami.
Art. 104 Prawa wekslowego wskazuje, że wystawca weksla własnego odpowiada tak samo jak akceptant weksla trasowanego (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Umowa kredytowa określa warunki finansowania, a weksel tworzy zobowiązanie wekslowe do zapłaty. Jedno nie zastępuje drugiego. Obowiązki kredytobiorcy zapisane w umowie nadal pozostają w mocy.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego kredytobiorca musi zwrócić wykorzystany kredyt wraz z odsetkami w ustalonych terminach (Źródło: Prawo bankowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1997/939/text.html).

Za zapłatę może odpowiadać także osoba, która poręczyła weksel. Poręczenie wekslowe zobowiązuje ją do zapłaty sumy wekslowej w zakresie wskazanym na dokumencie. Warto więc sprawdzić nie tylko podpis wystawcy, lecz także treść poręczenia.
Art. 32 Prawa wekslowego stanowi, że poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak osoba, za którą poręczył (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

W praktyce weksel i umowa kredytu stanowią odrębne podstawy obowiązku zapłaty. Trzeba czytać oba dokumenty.

Jak działa weksel po jego podpisaniu?

Po podpisaniu bank może żądać zapłaty z weksla zgodnie z jego treścią. Dokument przechodzi przy tym przez kilka etapów. Zwróć uwagę na trzy z nich:

• Bank przechowuje weksel tak długo, jak długo zabezpiecza on zobowiązanie.
• W terminie płatności uprawniony przedstawia weksel do zapłaty.
• Po uregulowaniu zobowiązania wystawca może domagać się zwrotu weksla.

Sam podpis nie spłaca zadłużenia. Obowiązek zapłaty i wydanie dokumentu to dwie różne sprawy.
Art. 39 Prawa wekslowego pozwala trasatowi żądać pokwitowanego weksla przy zapłacie, a nie przy podpisywaniu dokumentu (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Jak bank wykorzystuje weksel jako zabezpieczenie kredytu lub innego zobowiązania?

Gdy zabezpieczony dług nie zostanie uregulowany, bank może dochodzić zapłaty na podstawie weksla. Nie robi tego jednak bez związku z terminem płatności. Sprawdź, w jakiej kolejności powinny pojawić się poszczególne działania.
Art. 38 Prawa wekslowego wymaga przedstawienia weksla płatnego w oznaczonym dniu: tego dnia albo w jednym z dwóch następnych dni powszednich (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

• Bank wskazuje w dokumentach finansowania zobowiązanie zabezpieczone wekslem.
• Bank ustala, czy dług stał się wymagalny, czyli czy minął termin zapłaty.
• Bank dochodzi należności od osób zobowiązanych z weksla.

Weksel daje bankowi dodatkową drogę odzyskania pieniędzy. Nie zmienia jednak kwoty faktycznie wypłaconego finansowania. To rozróżnienie przydaje się przy sprawdzaniu żądania banku (Źródło: PrawoiBank, „Uzupełnienie weksla na kwotę wyższą niż faktyczne zadłużenie” – prawoibank.pl/index.php/2021/04/15/weksel-cz-5-uzupelnienie-weksla-na-kwote-wyzsza-niz-faktyczne-zadluzenie).

Czym jest weksel w relacji przedsiębiorcy z bankiem?

W relacji przedsiębiorcy z bankiem weksel jest osobnym dokumentem dotyczącym zapłaty. Nie znajdziesz w nim wszystkich warunków kredytu lub pożyczki. Dlatego czytaj go razem z dokumentami finansowania.
Art. 69 ust. 2 Prawa bankowego wymaga, by umowa kredytu określała między innymi kwotę, cel, zasady spłaty i oprocentowanie (Źródło: Prawo bankowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/1997/939/text.html).

Podpisując oba dokumenty, przedsiębiorca przyjmuje obowiązki wynikające z każdego z nich. Warto więc sprawdzić każdy podpis osobno.
Art. 101 pkt 7 Prawa wekslowego wymienia podpis wystawcy wśród wymaganych elementów weksla własnego (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Jak bank dochodzi zapłaty z weksla?

Bank najpierw żąda zapłaty od osoby zobowiązanej z weksla. Jeśli nie otrzyma pieniędzy, może skierować sprawę do sądu. Sprawdź kolejno, na jakim etapie jest Twoja sprawa.
Art. 485 § 2 k.p.c. przewiduje nakaz zapłaty na podstawie należycie wypełnionego weksla, którego prawdziwość i treść nie budzą wątpliwości (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego – OpenLEX – sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-postepowania-cywilnego-16786199/art-485).

• Czy bank przedstawił żądanie zapłaty i jakiej sumy ono dotyczy.
• Czy otrzymane pismo pochodzi od banku, czy jest już przesyłką z sądu.
• Jaki termin i sposób złożenia zarzutów wskazuje pouczenie sądowe.

Jeżeli kredytobiorca nie wykupi weksla w wyznaczonym terminie, bank może wystąpić do sądu o nakaz zapłaty. Pismo z sądu wymaga szczególnej uwagi.
Termin na wniesienie zarzutów od nakazu zapłaty z weksla wynosi 14 dni od odebrania przesyłki sądowej.

Żądanie banku może dotyczyć więcej niż jednej osoby odpowiadającej z weksla. Zakres tej odpowiedzialności wynika z podpisów na dokumencie i przepisów prawa.
Art. 47 Prawa wekslowego przewiduje solidarną odpowiedzialność wobec posiadacza między innymi wystawcy, indosantów i poręczycieli wekslowych (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Odróżnij żądanie banku od pisma sądowego. Przy tym drugim pilnuj terminu wskazanego w pouczeniu.

Czym jest weksel in blanco w banku i jakie wiąże się z nim ryzyko?

Weksel in blanco podpisuje się przed wpisaniem wszystkich danych. Bank może uzupełnić go później, ale znaczenie mają uzgodnione granice takiego uzupełnienia. Sprawdź je przed podpisem.
Art. 10 Prawa wekslowego dotyczy weksla niezupełnego w chwili wystawienia oraz porozumienia co do jego uzupełnienia (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Deklaracja wekslowa określa, kiedy i na jakich zasadach bank może uzupełnić dokument. Jasne ustalenia zmniejszają ryzyko sporu o wpisaną sumę. Nie znoszą jednak obowiązku zapłaty z prawidłowo uzupełnionego weksla (Źródło: PlanetaPrawo, „Porozumienie wekslowe w praktyce” – planetaprawo.pl/artykuly/szczegoly/porozumienie-wekslowe-w-praktyce).

Największe ryzyko pojawia się przy podpisie bez jasnych ustaleń. Dotyczy to zarówno zabezpieczonego długu, jak i zasad jego rozliczenia. Późniejszy spór o sposób uzupełnienia może być trudny do rozstrzygnięcia.
Art. 10 Prawa wekslowego ogranicza możliwość powołania się na uzupełnienie niezgodne z porozumieniem, chyba że nabywca działał w złej wierze lub rażąco niedbale (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Uzgodnione granice uzupełnienia pozwalają porównać późniejsze żądanie z tym, na co strony wcześniej się umówiły.

Czy podpisanie weksla in blanco przy kredycie jest bezpieczne?

Przed podpisaniem weksla in blanco sprawdź warunki jego uzupełnienia. Im dokładniejsza deklaracja wekslowa, tym łatwiej będzie ocenić późniejsze żądanie banku. Szczególnej uwagi wymaga suma.
Art. 101 pkt 2 Prawa wekslowego wymaga oznaczenia sumy pieniężnej na wekslu własnym, dlatego sprawdź, czy deklaracja ogranicza jej wysokość (Źródło: Prawo wekslowe – Sejm RP – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/282/text.html).

Przy kredycie konsumenckim weksel przyjmowany od konsumenta jako zabezpieczenie musi mieć klauzulę „nie na zlecenie” lub równoważną. Wyłącza ona przeniesienie weksla przez indos – zapis na dokumencie przekazujący prawa z niego innej osobie. Sprawdź więc ustalenia z bankiem i treść samego weksla.

Co weksel in blanco oznacza dla kredytobiorcy?

Przy wekslu in blanco kredytobiorca musi liczyć się z żądaniem zapłaty sumy wpisanej już po podpisie. Dokument może zabezpieczać cały kredyt wraz z odsetkami i innymi należnościami albo tylko jego część. Samo określenie „in blanco” nie przesądza o zakresie zabezpieczenia.
Rozstrzygają o nim ustalenia dotyczące danego finansowania (Źródło: Wnioskomat, „Co to jest weksel i jak jest wykorzystywany w kredytach?” – wnioskomat.com/blog/co-to-jest-weksel-i-jak-jest-wykorzystywany-w-kredytach).

Przed podpisem porównaj zakres zabezpieczonego długu z deklaracją wekslową. Jeśli dokumenty się różnią, może powstać spór o wysokość żądania. Lepiej zauważyć rozbieżność przed złożeniem podpisu (Źródło: Vindicat, „Deklaracja wekslowa a weksel in blanco” – vindicat.pl/baza-wiedzy/deklaracja-wekslowa-weksel-blanco).

Czym jest weksel in blanco i dlaczego pozostaje niewypełniony?

W chwili podpisu na wekslu in blanco może brakować kwoty lub terminu płatności. Dokument pozostaje nieuzupełniony, bo ostateczna suma zadłużenia może być znana dopiero po rozliczeniu finansowania. Brak tych danych nie oznacza jednak dowolności przy ich późniejszym wpisywaniu.

Brakujące dane trzeba wpisać zgodnie z porozumieniem stron. Podpis na nieuzupełnionym dokumencie nie pozwala bankowi wpisać dowolnej sumy. Dlatego warunki uzupełnienia mają dla wystawcy znaczenie od samego początku.

Czym różnią się pojęcia „weksel własny” i „weksel in blanco”?

Podstawowe rodzaje weksla są dwa: własny i trasowany. „In blanco” oznacza stan uzupełnienia dokumentu przy podpisie, nie osobny rodzaj zobowiązania. Te pojęcia odpowiadają więc na różne pytania. Porównaj je w tabeli:

Weksel własny można podpisać jako in blanco. Oba określenia dotyczą wtedy tego samego dokumentu, ale opisują inne jego cechy.

Czym jest prawidłowo sporządzony weksel i kto może go uzupełnić?

Weksel zabezpieczający kredyt wystawia i podpisuje kredytobiorca albo osoba trzecia. Nie robi tego bank. Wystawca składa na dokumencie własny podpis i przyjmuje zobowiązanie wekslowe.

Na wekslu in blanco początkowo wystarczy jeden podpis wystawcy. Pozostałe dane można wpisać później. Zanim bank zacznie dochodzić zapłaty, dokument musi jednak spełniać wymogi Prawa wekslowego.
Przepisy przewidują wyjątki dotyczące niektórych brakujących oznaczeń. Nie każde puste pole unieważnia więc weksel.

Deklaracja wekslowa może wskazywać zabezpieczoną umowę kredytu, dopuszczalną kwotę uzupełnienia i termin płatności. Brak podpisanej deklaracji nie unieważnia automatycznie weksla. Utrudnia jednak wykazanie, jakie ograniczenia strony uzgodniły.

W skrócie: dokument podpisuje wystawca. Późniejsze uzupełnienie powinno mieścić się w uzgodnionych granicach.

Kto podpisuje weksel dla banku, co powinien zawierać i na jakich zasadach bank może go uzupełnić?

Weksel dla banku podpisuje wystawca. Gdy zabezpieczony kredyt nie zostanie spłacony zgodnie z ustaleniami, bank może uzupełnić dokument. Musi przy tym trzymać się uzgodnionych granic.
Przed podpisem sprawdź podpis i dane wymagane dla uzupełnionego weksla:

• oznaczenie „weksel” i bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty określonej sumy;
• sumę wekslową oraz osobę, na której rzecz ma nastąpić zapłata;
• datę i miejsce wystawienia oraz podpis wystawcy;
• termin i miejsce płatności albo zastosowanie ustawowych reguł dotyczących ich braku.

Po całkowitej spłacie kredytu bank nie ma prawa uzupełnić weksla, który go zabezpieczał. Wystąp wtedy o zwrot dokumentu. Będzie to potwierdzenie zakończenia zabezpieczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Co dzieje się z wekslem po spłacie kredytu?

Po uregulowaniu zobowiązania wystawca może domagać się zwrotu weksla. Bank przechowuje go tak długo, jak zabezpiecza on dług.

Czy weksel jest dobrym zabezpieczeniem?

Może dać bankowi dodatkową drogę dochodzenia zapłaty, ale wiąże się z obowiązkiem zapłaty wynikającym z dokumentu. Jasne zasady uzupełnienia pomagają ograniczyć ryzyko sporu.

Czy brak podpisanej deklaracji wekslowej automatycznie unieważnia weksel?

Nie. Brak deklaracji nie unieważnia automatycznie weksla, ale może utrudnić wykazanie uzgodnionych ograniczeń jego uzupełnienia.

Czy weksel konsumenta przyjęty jako zabezpieczenie kredytu można przekazać innej osobie?

Przy kredycie konsumenckim weksel przyjęty jako zabezpieczenie musi zawierać klauzulę „nie na zlecenie” lub równoważną. Wyłącza ona przeniesienie praw z weksla przez indos.