Rachunek przepływów pieniężnych sporządzają jednostki, których roczne sprawozdanie finansowe podlega obowiązkowemu badaniu. Wyjątek dotyczy jednostek mikro i małych korzystających z ustawowego uproszczenia. Aby ustalić obowiązek, sprawdź status swojej jednostki. Zweryfikuj także podstawę badania oraz prawo do zwolnienia.
Czym jest rachunek przepływów pieniężnych i kto musi go sporządzać?
Rachunek przepływów pieniężnych, nazywany też cash flow, jest częścią rocznego sprawozdania finansowego. Pokazuje faktyczne wpływy i wydatki pieniężne w danym okresie. Obowiązek jego sporządzenia wynika z art. 45 ust. 3 ustawy o rachunkowości. Wynika także z zasad badania sprawozdań określonych w art. 64.
Cash flow dzieli przepływy na trzy obszary: działalność operacyjną, inwestycyjną i finansową. Wyjaśnia zmianę stanu środków pieniężnych, której nie widać w samym wyniku netto. Firma może przecież wykazać zysk, a zarazem nie mieć gotówki na spłatę zobowiązań.
Wzór z załącznika nr 1 uwzględnia przepływy ze wszystkich trzech rodzajów działalności. ISAP – Ustawa o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. (Źródło: 2026 poz. 522 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19941210591/U/D19940591Lj.pdf)
Wynik finansowy nie zawsze oddaje rzeczywistą płynność jednostki. Z tego powodu cash flow uzupełnia obraz sytuacji finansowej firmy. Pokazuje, skąd pochodzą pieniądze. Wskazuje też, na co przedsiębiorstwo faktycznie je przeznacza.
Przepływy operacyjne można przedstawić metodą bezpośrednią albo metodą pośrednią. Pierwsza pokazuje główne wpływy i wydatki. Druga koryguje wynik netto o pozycje niepieniężne oraz zmiany kapitału obrotowego. Przepływy inwestycyjne i finansowe wykazuje się według rzeczywistych wpływów oraz wydatków.
Art. 48b ust. 1 ustawy pozwala kierownikowi jednostki wybrać jedną z obu metod. ISAP – Ustawa o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. (Źródło: 2026 poz. 522 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19941210591/U/D19940591Lj.pdf)
Kto jest zwolniony ze sporządzania rachunku przepływów pieniężnych i od czego to zależy?
Jednostki mikro i jednostki małe mogą zrezygnować z rachunku przepływów pieniężnych. Mogą to zrobić nawet wtedy, gdy ich sprawozdanie wymaga obowiązkowego badania. Zwolnienie zależy od statusu ustalonego zgodnie z ustawą o rachunkowości. Wymaga też przyjęcia przewidzianego w niej uproszczenia. Nie rozstrzyga o nim sama forma prawna, liczba wspólników ani wysokość kapitału zakładowego.
| Status jednostki | Podstawowe kryteria | Znaczenie dla cash flow |
|---|---|---|
| Jednostka mała | Nie przekracza co najmniej dwóch z trzech progów: 33 mln zł aktywów, 66 mln zł przychodów i 50 etatów | Może skorzystać z ustawowego uproszczenia, jeśli nie należy do podmiotów wyłączonych |
| Jednostka mikro | Spełnia ustawowe warunki kwalifikacji i nie podlega wyłączeniom | Może skorzystać z ustawowego uproszczenia |
| Podmiot wyłączony z kategorii mikro lub małej | Rodzaj działalności lub status prawny wyklucza stosowanie uproszczeń | Nie uzyskuje zwolnienia tylko z powodu niewielkiej skali działalności |
Najpierw sprawdź limity aktywów, przychodów i zatrudnienia właściwe dla badanego okresu. Następnie zweryfikuj ustawowe wyłączenia dotyczące konkretnych rodzajów działalności. Ustal status na podstawie danych finansowych. Wybrane uproszczenie zapisz w dokumentacji rachunkowości. ISAP – Ustawa o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. (Źródło: 2026 poz. 522 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19941210591/U/D19940591Lj.pdf)
W praktyce o zwolnieniu nie decyduje wyłącznie wielkość firmy. Liczy się jej ustawowy status, spełnienie określonych kryteriów oraz brak wyłączeń. Dopiero ich wspólna ocena daje odpowiedź.
Kiedy rachunek przepływów pieniężnych jest obowiązkowy?
Rachunek przepływów pieniężnych jest obowiązkowy, jeśli jednostka podlega corocznemu badaniu na podstawie art. 64 ustawy o rachunkowości. Warunkiem jest także brak uproszczenia przysługującego jednostkom mikro lub małym. Obowiązek może wynikać również ze stosowania MSR/MSSF. MSR 7 nakazuje prezentować sprawozdanie z przepływów pieniężnych. Zgodnie z par. 1 MSR 7 stanowi ono integralną część sprawozdania finansowego. (Źródło: EUR-Lex – Międzynarodowy Standard Rachunkowości 7 – eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A02008R1126-20220101)
| Sytuacja jednostki | Warunek | Skutek dla cash flow |
|---|---|---|
| Bank, zakład ubezpieczeń, zakład reasekuracji, SKOK lub inna jednostka wskazana w art. 64 | Rodzaj działalności powoduje obowiązek corocznego badania | Rachunek przepływów pieniężnych jest częścią sprawozdania, chyba że jednostka skutecznie stosuje ustawowe uproszczenie |
| Spółka akcyjna | Spółka nie znajduje się w organizacji | Cash flow jest wymagany, o ile spółka nie korzysta z uproszczenia dla jednostki mikro lub małej |
| Pozostała jednostka prowadząca księgi rachunkowe | W poprzednim roku spełniła co najmniej 2 z 3 kryteriów badania | Musi sporządzić cash flow, z uwzględnieniem przysługującego prawa do uproszczenia |
| Spółka przejmująca lub nowo zawiązana w wyniku połączenia | Połączenie rozliczono metodą nabycia | Sprawozdanie za rok połączenia podlega badaniu i może zawierać cash flow |
| Jednostka stosująca MSR/MSSF | Przygotowuje sprawozdanie zgodnie z międzynarodowymi standardami | Prezentuje cash flow zgodnie z obowiązkiem wynikającym z MSR 7 |
Dla lat obrotowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2024 r. pozostałe jednostki podlegają badaniu. Muszą spełnić co najmniej dwa warunki. Chodzi o średnioroczne zatrudnienie wynoszące minimum 50 pełnych etatów lub sumę aktywów sięgającą co najmniej 3 125 000 euro. Trzecim warunkiem są przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów. Muszą wynosić co najmniej 6 250 000 euro (Źródło: Ustawa z dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz.U. 2024 poz. 1863), art. 1 pkt 25 oraz art. 14 ust. 2 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/1863/text.html).
Trzeba rozdzielić dwie sprawy: podstawę obowiązkowego badania oraz prawo do ustawowego uproszczenia. To rozróżnienie przesądza o obowiązku przygotowania rachunku. Dobrowolny audyt nie oznacza automatycznie konieczności sporządzenia cash flow.
- Sprawdź podstawę prawną badania, bo dobrowolne zlecenie audytu nie tworzy obowiązku sporządzenia cash flow.
- Porównaj dane z poprzedniego roku z progami obowiązującymi w danym okresie sprawozdawczym.
- Ustal status jednostki mikro albo małej i sprawdź, czy może ona zastosować uproszczenie.
- Skonsultuj klasyfikację z biegłym rewidentem przed zamknięciem ksiąg. Zrób to, jeśli wynik jest bliski limitu lub jednostka uczestniczyła w połączeniu.
Obowiązek wynika z przepisów o badaniu albo ze standardów MSR/MSSF. Sama decyzja o przeprowadzeniu audytu nie wystarczy. Art. 64 ustawy wymienia jednostki, których roczne sprawozdania finansowe trzeba obowiązkowo badać. ISAP – Ustawa o rachunkowości, tekst jednolity Dz.U. (Źródło: 2026 poz. 522 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19941210591/U/D19940591Lj.pdf)
Najczęściej zadawane pytania
Jakie rodzaje przepływów prezentuje rachunek przepływów pieniężnych?
Obejmuje przepływy z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej. Taki podział pokazuje, skąd jednostka pozyskuje środki i na co je przeznacza.
Czy rachunek przepływów pieniężnych można sporządzić metodą pośrednią?
Tak. Można zastosować metodę bezpośrednią albo pośrednią, przy której wynik finansowy koryguje się m.in. o amortyzację i zmiany w kapitale obrotowym.
Czy rachunek przepływów pieniężnych sporządza się dla skonsolidowanego sprawozdania finansowego?
Tak, jeżeli jednostka sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe, rachunek przepływów pieniężnych jest jego elementem.
Kto podpisuje rachunek przepływów pieniężnych?
Podpisują go osoba odpowiedzialna za prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz kierownik jednostki, zgodnie z zasadami podpisywania całego sprawozdania finansowego.
Porównaj finansowanie dla swojej firmy
Zostaw kontakt i opisz, czego potrzebujesz. Pomożemy Ci porównać warunki dostępnych ofert.
Poproś o pomoc w wyborze →