
Art. 113 ustawy o VAT reguluje zwolnienie podmiotowe. Pozwala ono prowadzić sprzedaż bez naliczania podatku od towarów i usług, jeśli spełnisz ustawowe warunki. Przepis opisuje zasady korzystania ze zwolnienia, jego utraty, rezygnacji oraz ponownego wyboru. W 2025 r. roczny limit wartości sprzedaży wynosi 200 000 zł.
(Źródło: Źródło: Ministerstwo Finansów – Limity VAT – podatki-arch.mf.gov.pl/vat/limity)
- Sprawdź, czy rodzaj prowadzonej działalności nie obejmuje czynności wyłączonych ze zwolnienia.
- Ustal, które dostawy towarów oraz które usługi trzeba uwzględnić przy obliczaniu wartości sprzedaży.
- Kontroluj limit sprzedaży przed każdą transakcją, która może pozbawić Cię zwolnienia.
- Porównaj skutki zwolnienia z rozliczaniem firmy jako czynny podatnik VAT.
- Sprawdź procedurę rezygnacji ze zwolnienia i warunki późniejszego powrotu.
Po wykonaniu tych kroków ustalisz, czy art. 113 ustawy o VAT dotyczy Twojej firmy. Będziesz też wiedzieć, jak rozliczać sprzedaż.
Czym jest zwolnienie podmiotowe z VAT według art. 113 ustawy o VAT?
Zwolnienie podmiotowe z VAT z art. 113 ustawy o VAT dotyczy sprzedaży prowadzonej przez podatnika spełniającego warunki przepisu. Liczą się status firmy i wartość sprzedaży. Nie liczy się stawka przypisana do konkretnego towaru czy usługi. Zgodnie z art. 113 ust. 1 limit sprzedaży bez VAT wynosi 200 000 zł.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Rozpoczęcie działalności gospodarczej – podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/rozpoczecie-dzialalnosci-gospodarczej)
Podatnik korzystający ze zwolnienia nie dolicza do ceny podatku należnego, czyli VAT wynikającego ze sprzedaży. Nie odlicza też podatku naliczonego z faktur zakupowych związanych ze sprzedażą zwolnioną. Zwolnienie wpływa więc zarówno na cenę dla klienta, jak i na rzeczywisty koszt firmowych zakupów. Art. 86 ust. 1 pozwala odliczyć VAT tylko od zakupów używanych do czynności opodatkowanych.
(Źródło: Źródło: ISAP – Ustawa o podatku od towarów i usług – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230001570/U/D20231570Lj.pdf)
Sam limit nie przesądza jeszcze o prawie do zwolnienia. Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT wymienia towary, usługi i grupy podatników. Wobec tych podmiotów ustawodawca wyłączył to uprawnienie.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/zwolnienie-podmiotowe-od-podatku-vat)
W praktyce trzeba zbadać dwie kwestie naraz: wartość sprzedaży i rzeczywisty charakter wykonywanych czynności.
Które czynności i grupy podatników są wyłączone ze zwolnienia z VAT?
Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT odbiera zwolnienie podatnikom wykonującym wskazane dostawy towarów lub usługi. Dotyczy to również podmiotów bez siedziby działalności gospodarczej w Polsce. Wyjątek stanowią podatnicy objęci procedurą z art. 113a. Zakres wyłączeń zależy od produktu, sposobu zawarcia umowy, klasyfikacji statystycznej albo faktycznego charakteru usługi (Źródło: interpretacje.pl – interpretacja indywidualna 0112-KDIL1-2.4012.574.2023.2.ESD – interpretacje.pl/vat/9453114,brak-mozliwosci-korzystania-ze-zwolnienia-okreslonego-w-art-113-ust.html).
| Kategoria | Czynności wyłączone ze zwolnienia |
|---|---|
| Towary z załącznika nr 12 | Dostawy towarów wymienionych w załączniku nr 12 do ustawy. Obejmują one między innymi określone wyroby z metali szlachetnych lub z ich udziałem. |
| Towary akcyzowe | Dostawy towarów objętych akcyzą. Przepisy przewidują wyjątki dla energii elektrycznej, wyrobów tytoniowych i określonych samochodów osobowych zaliczonych do amortyzowanych środków trwałych. |
| Nieruchomości i transport | Wskazane dostawy budynków, budowli lub ich części. Dotyczy to także terenów budowlanych i nowych środków transportu. |
| Umowy zawierane na odległość | Dostawy określonych preparatów kosmetycznych i toaletowych, komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych, urządzeń elektrycznych oraz maszyn. Chodzi o grupowania PKWiU wskazane w przepisie. |
| Motoryzacja | Hurtowe i detaliczne dostawy części oraz akcesoriów do pojazdów samochodowych i motocykli. Są one objęte grupowaniami PKWiU 45.3 i 45.4. |
| Usługi specjalistyczne | Usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie i ściągania długów, w tym faktoring. Wyłączenie usług doradczych nie dotyczy doradztwa rolniczego. Dotyczy ono uprawy, hodowli oraz przygotowania planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego. |
| Siedziba poza Polską | Podatnicy bez siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju. Wyjątek obejmuje podmioty spełniające warunki procedury dla małych przedsiębiorstw z art. 113a. |
O kwalifikacji czynności decyduje jej prawdziwy zakres, nie nazwa na fakturze czy w umowie. Analiza sytuacji klienta połączona z rekomendacją rozwiązania jest doradztwem. Dotyczy to także sytuacji, gdy przedsiębiorca nazwie ją „wsparciem biznesowym” (Źródło: SIP LEX – interpretacja indywidualna 0114-KDIP1-3.4012.362.2026.1.KAB – sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/pisma-urzedowe/0114-kdip1-3-4012-362-2026-1-kab-zwolnienie-podmiotowe-z-185328402).
Zwolnienie z VAT w praktyce – przykłady dla przedsiębiorców
Prawo do zwolnienia oceń według faktycznie wykonywanych czynności, sposobu sprzedaży i klasyfikacji towarów lub usług. Każde źródło przychodów sprawdź osobno. Usługa dodatkowa może podlegać innym regułom niż główna działalność. Jednym z wyłączeń jest doradztwo, z wyjątkami przewidzianymi w art. 113 ust. 13.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Rozpoczęcie działalności gospodarczej – podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/rozpoczecie-dzialalnosci-gospodarczej)
| Przykład działalności | Ocena | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Programista tworzący kod na zamówienie | Ten rodzaj działalności sam w sobie nie odbiera prawa do zwolnienia. | Ustal, czy umowa nie obejmuje osobnego doradztwa informatycznego lub biznesowego (Źródło: interpretacje.pl – interpretacja indywidualna 0113-KDIPT1-1.4012.445.2025.3.WL – interpretacje.pl/vat/9831891,interpretacja-indywidualna-stanowisko-prawidlowe-interpretacja-0.html). |
| Biuro prowadzące księgi rachunkowe | Usługi księgowe mogą korzystać ze zwolnienia. | Oddziel ewidencjonowanie dokumentów od doradztwa podatkowego i indywidualnych rekomendacji. |
| Firma wykonująca remonty mieszkań | Usługi remontowe nie są automatycznie objęte katalogiem wyłączeń. | Oddziel usługę budowlaną od ewentualnej dostawy nieruchomości lub terenu budowlanego. |
| Sklep internetowy z kosmetykami | Sprzedaż wybranych preparatów na podstawie umów zawieranych na odległość podlega wyłączeniu. | Sprawdź symbol PKWiU produktu oraz sposób zawierania umowy z klientem. |
| Pośrednik finansujący i przejmujący wierzytelności | Usługa może być ściąganiem długów lub faktoringiem objętym wyłączeniem. | Ustal, czy umowa przewiduje finansowanie, nabycie wierzytelności albo dochodzenie zapłaty od dłużnika. |
Po weryfikacji przygotuj wykaz wszystkich źródeł przychodów. Do każdego przypisz opis czynności, kod PKWiU lub CN oraz podstawę zastosowania bądź wyłączenia zwolnienia.
Kiedy art. 113 ust. 13 ustawy o VAT wyklucza zwolnienie podmiotowe?
Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT wyklucza zwolnienie, gdy podatnik wykonuje czynność z ustawowego katalogu albo nie spełnia wymogu dotyczącego siedziby. Niska wartość sprzedaży niczego tu nie zmienia. Zwolnienie nie przysługuje podatnikom bez siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Rozpoczęcie działalności gospodarczej – podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/rozpoczecie-dzialalnosci-gospodarczej)
- Porównaj zakres umowy, ofertę na stronie i opis pozycji na fakturze. Dokumenty muszą odpowiadać rzeczywiście wykonywanemu świadczeniu (Źródło: Fakturownia – „Co warto wiedzieć o art. 113 ust. 13 ustawy o VAT?” – fakturownia.pl/firma-w-praktyce/co-warto-wiedziec-o-art-113-ust-13-ustawy-o-vat).
- Ustal kod PKWiU dla usług i towarów wskazanych przez klasyfikację działalności. Ustal też kod CN dla produktów objętych klasyfikacją celną.
- Sprawdź, czy umowę zawarto na odległość, ponieważ przy określonych grupach produktów sposób sprzedaży ma znaczenie.
- Przed dostawą nieruchomości ustal jej status, w tym pierwsze zasiedlenie i przeznaczenie gruntu.
- Porównaj faktyczne obowiązki wobec klienta z zakresem usług prawniczych, doradczych, jubilerskich oraz windykacyjnych.
- Potwierdź miejsce siedziby działalności i możliwe zastosowanie procedury dla małych przedsiębiorstw działających w Unii Europejskiej.
Rozważ interpretację indywidualną lub opinię doradcy podatkowego, jeśli wynik zależy od klasyfikacji świadczenia złożonego. To samo dotyczy statusu nieruchomości. Dotyczy też rozdzielenia usługi wykonawczej od doradztwa. Interpretacja chroni wnioskodawcę tylko wtedy, gdy opis odpowiada rzeczywistemu przebiegowi transakcji. Opłata za wniosek wynosi 40 zł od każdego odrębnego stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
(Źródło: Źródło: Gov.pl – Uzyskaj podatkową interpretację indywidualną – gov.pl/web/gov/uzyskaj-podatkowa-interpretacje-indywidualna)
Limit sprzedaży a utrata zwolnienia z VAT – najważniejsze zasady
Limit sprzedaży z art. 113 ustawy o VAT wyznacza maksymalną wartość sprzedaży pozwalającą zachować zwolnienie podmiotowe. Kwotę ustalaj bez VAT i licz narastająco przez cały rok podatkowy. Roczny limit wynosi 200 000 zł.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Rozpoczęcie działalności gospodarczej – podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/rozpoczecie-dzialalnosci-gospodarczej)
W firmie działającej przez cały poprzedni rok bierzesz pod uwagę sprzedaż osiągniętą w tym okresie. Gdy zaczynasz wykonywać czynności opodatkowane w ciągu roku, obowiązuje limit proporcjonalny. Jest to część rocznego limitu odpowiadająca okresowi prowadzenia sprzedaży. Podstawę tej reguły stanowi art. 113 ust. 9 ustawy o VAT.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Rozpoczęcie działalności gospodarczej – podatki.gov.pl/poradniki-i-informatory/rozpoczecie-dzialalnosci-gospodarczej)
Ewidencję oprzyj na momentach powstania obowiązku podatkowego właściwych dla danych transakcji. Nie opieraj jej wyłącznie na wpływach bankowych. Zapłata od faktora za scedowaną fakturę nie jest drugą sprzedażą przedsiębiorcy. Wartość dostawy towarów albo usługi została już bowiem uwzględniona. Zgodnie z art. 19a ust. 1 obowiązek podatkowy powstaje w chwili dostawy towarów lub wykonania usługi.
(Źródło: Źródło: ISAP – Ustawa o podatku od towarów i usług – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230001570/U/D20231570Lj.pdf)
Limit najlepiej sprawdzać po każdej transakcji – nie dopiero na koniec miesiąca.
Co dzieje się po przekroczeniu limitu sprzedaży z art. 113 ustawy o VAT?
Przekroczenie limitu sprzedaży odbiera zwolnienie od czynności, przy której podatnik przekroczył dozwoloną wartość. VAT obejmuje całą kwotę tej transakcji, nie tylko nadwyżkę. Następne dostawy towarów i usługi rozliczaj już według zasad dla czynnego podatnika VAT. Zgodnie z art. 113 ust. 5 zwolnienie traci moc od czynności powodującej przekroczenie.
(Źródło: Źródło: podatki.gov.pl – Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/zwolnienie-podmiotowe-od-podatku-vat)
Przed transakcją powodującą przekroczenie sprawdź warunki cenowe w umowie. Jeśli kontrakt nie pozwala doliczyć VAT do uzgodnionej ceny, podatek można obliczyć metodą „w stu”. Wtedy przychód netto przedsiębiorcy będzie niższy (Źródło: Sprzedalnia.pl – „Limit VAT 2026: kiedy trzeba zarejestrować się jako podatnik VAT” – sprzedalnia.pl/biznes/limit-vat-2026).
Jak obliczyć wartość sprzedaży wliczaną do limitu zwolnienia z VAT?
Wartość sprzedaży do limitu zwolnienia oblicz, sumując czynności objęte art. 113 i odejmując pozycje pomijane na mocy ustawy. Zestawienie prowadź narastająco. Dzięki temu wskażesz transakcję, która pozbawiła Cię prawa do zwolnienia.
- Zsumuj wartość sprzedaży bez należnego VAT, jeśli dana czynność wchodzi do limitu.
- Nie uwzględniaj wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów ani sprzedaży na odległość niepodlegającej opodatkowaniu w Polsce.
- Pomiń sprzedaż zwolnioną przedmiotowo na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wykonawczych. Pamiętaj o ustawowych wyjątkach.
- Uwzględnij transakcje dotyczące nieruchomości oraz wskazane usługi finansowe i ubezpieczeniowe, jeśli nie są pomocnicze.
- Nie wliczaj odpłatnej dostawy środków trwałych ani wartości niematerialnych i prawnych amortyzowanych według przepisów o podatku dochodowym.
- Dla działalności rozpoczętej w ciągu roku użyj wzoru: roczny limit × liczba dni prowadzenia działalności do końca roku ÷ liczba dni w danym roku.
| Rodzaj wartości | Ujęcie w limicie | Działanie przedsiębiorcy |
|---|---|---|
| Zwykła sprzedaż krajowa | Tak | Ujmij wartość bez VAT zgodnie z chwilą powstania obowiązku podatkowego. |
| Sprzedaż zwolniona przedmiotowo | Co do zasady nie | Sprawdź wyjątki obejmujące nieruchomości oraz usługi finansowe i ubezpieczeniowe. |
| Sprzedaż amortyzowanego środka trwałego | Nie | Potwierdź, że składnik figuruje w ewidencji środków trwałych. |
| Zaliczka dotycząca sprzedaży objętej limitem | Tak, gdy powoduje obowiązek podatkowy | Dodaj ją do ewidencji we właściwym okresie. |
| Finansowanie faktury przez faktora | Nie jako odrębna sprzedaż | Nie licz ponownie należności ujętej wcześniej z tytułu dostawy lub usługi. |
Wynikiem obliczenia powinna być aktualna wartość sprzedaży objętej limitem. Należy też ustalić kwotę pozostałą przed utratą zwolnienia. W 2025 r. pełny roczny limit zwolnienia podmiotowego wynosi 200 000 zł wartości sprzedaży.
(Źródło: Źródło: Ministerstwo Finansów – Limity VAT – podatki-arch.mf.gov.pl/vat/limity)
Jak sprawdzić, czy art. 113 ust. 13 ustawy o VAT dotyczy Twojej działalności?
Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT sprawdź jeszcze przed zastosowaniem limitu. Czynność wymieniona w tym przepisie wyklucza zwolnienie bez względu na wartość sprzedaży. Oceniaj rzeczywisty charakter świadczenia, nie samą nazwę działalności czy opis na fakturze.
- Wypisz wszystkie towary i usługi oferowane klientom, włącznie ze świadczeniami dodatkowymi i pakietami łączonymi.
- Porównaj każdą pozycję z aktualnym brzmieniem art. 113 ust. 13. Sprawdź także wymienione tam załączniki i klasyfikacje.
- Ustal właściwy kod PKWiU albo CN, jeśli przepis wskazuje wyłączenie przez klasyfikację statystyczną lub celną.
- Przeczytaj warunki umowy i sprawdź sposób zawarcia transakcji oraz zakres odpowiedzialności wobec klienta.
- Oddziel wykonanie usługi od doradztwa, reprezentacji prawnej, windykacji i pozostałych czynności z katalogu wyłączeń.
- Uzyskaj interpretację indywidualną, jeśli wynik zależy od kwalifikacji świadczenia złożonego. We wniosku opisz faktyczny model sprzedaży i wszystkie składniki wynagrodzenia.
Czym jest korzystanie ze zwolnienia z VAT i jak z niego zrezygnować?
Korzystanie ze zwolnienia z VAT oznacza sprzedaż bez wykazywania podatku należnego na podstawie art. 113 ustawy o VAT. Przedsiębiorca nadal jest podatnikiem VAT. W zakresie czynności zwolnionych nie działa jednak jako podatnik VAT czynny.
Przedsiębiorca objęty zwolnieniem dokumentuje sprzedaż i prowadzi ewidencję potrzebną do kontroli limitu. Przechowuje również dowody zakupów. Na fakturze nie podaje stawki ani kwoty VAT. Podstawę zwolnienia wskazuje natomiast według zasad fakturowania.
Dobrowolna rezygnacja pozwoli opodatkować sprzedaż i odliczać VAT od zakupów związanych z czynnościami opodatkowanymi. Zanim podejmiesz decyzję, porównaj możliwe odliczenie z wpływem podatku na ceny dla klientów.
Przy rezygnacji liczą się zakupy firmy, ale również status i oczekiwania jej klientów.
Jak zrezygnować ze zwolnienia z art. 113 ustawy o VAT i zostać czynnym podatnikiem VAT?
Rezygnację ze zwolnienia z VAT zgłoś naczelnikowi urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca, od którego zamierzasz opodatkowywać sprzedaż. Jeśli rozpoczynasz czynności w ciągu roku i rezygnujesz od pierwszej sprzedaży, złóż zawiadomienie przed jej wykonaniem.
- Wybierz miesiąc, od którego zaczniesz rozliczać podatek należny oraz naliczony.
- Złóż formularz VAT-R elektronicznie lub we właściwym urzędzie skarbowym i zaznacz rezygnację ze zwolnienia podmiotowego.
- Przed wystawieniem pierwszej faktury z podatkiem sprawdź rejestrację w wykazie podatników VAT.
- Dostosuj program księgowy, szablony faktur, umowy i cenniki do odpowiednich stawek VAT.
- Ustal częstotliwość rozliczeń i zacznij wysyłać właściwy plik JPK_V7.
- Przeanalizuj towary, środki trwałe i inne nakłady pod kątem korekty podatku naliczonego. Jest to zmiana odliczenia po przejściu na sprzedaż opodatkowaną.
Po skutecznej rejestracji rozliczaj VAT od daty podanej w zgłoszeniu, nie od dnia otrzymania potwierdzenia z urzędu.
Jak skorzystać ze zwolnienia z VAT z art. 113 przy rozpoczynaniu działalności?
Zwolnienie z VAT przy rozpoczynaniu działalności możesz stosować od pierwszej sprzedaży. Warunek jest jeden: przewidywana wartość sprzedaży nie może przekroczyć limitu proporcjonalnego do okresu działalności w roku podatkowym. Podatnik spełniający wymogi nie musi składać VAT-R tylko po to, by korzystać ze zwolnienia.
- Ustal datę wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT.
- Oszacuj sprzedaż do końca roku na podstawie zawartych umów, zamówień oraz planowanego cennika.
- Sprawdź, czy faktyczny zakres działalności pozwala korzystać ze zwolnienia podmiotowego (Źródło: Fakturownia – „Art 113 ust 13 a działalność gospodarcza” – fakturownia.pl/firma-w-praktyce/zrozumienie-art-113-ust-13-w-kontekscie-prowadzenia-dzialalnosci-gospodarczej).
- Załóż ewidencję sprzedaży w dniu pierwszej transakcji. Aktualizuj ją po każdym zdarzeniu zmieniającym jej wartość.
- Wystawiaj dokumenty bez kwoty podatku i nie odliczaj VAT od zakupów służących wyłącznie sprzedaży zwolnionej.
- Złóż VAT-R, jeśli kontrahent albo instytucja finansująca oczekuje urzędowego potwierdzenia rejestracji jako podatnika zwolnionego.
Kiedy i jak wrócić do zwolnienia z VAT po rezygnacji lub jego utracie?
Powrót do zwolnienia z VAT jest możliwy dopiero po upływie roku liczonego od końca roku rezygnacji lub utraty prawa. Jeśli zmiana nastąpiła w 2024 roku, najwcześniejszy powrót przypada w 2026 roku. Trzeba wtedy ponownie spełniać warunki art. 113.
- Sprawdź wartość sprzedaży z roku poprzedzającego planowany powrót.
- Potwierdź, że w miesiącu powrotu firma nie wykonuje czynności odbierających prawo do zwolnienia.
- Jako datę ponownego zastosowania zwolnienia wybierz pierwszy dzień miesiąca.
- Złóż aktualizację VAT-R oraz wskaż podstawę i datę zmiany statusu podatkowego.
- Przestań naliczać VAT od sprzedaży wykonywanej od dnia powrotu. Następnie zmień faktury i cenniki.
- Oblicz korektę podatku od zapasów, wyposażenia, środków trwałych i innych zakupów nadal używanych w działalności zwolnionej.
Sam upływ okresu oczekiwania nie przywraca zwolnienia. Musisz ponownie spełnić wszystkie przesłanki i zaktualizować rozliczenia.
Jak sprawdzić, czy podatnik spełnia warunki zwolnienia z VAT na podstawie art. 113?
Warunki zwolnienia z art. 113 ustawy o VAT oceń według wartości sprzedaży, daty rozpoczęcia działalności, rodzaju czynności i siedziby firmy. Zrób to przed pierwszą sprzedażą, po zmianie oferty oraz przed planowanym powrotem do zwolnienia.
| Obszar kontroli | Dokument lub dane | Wynik wymagany do zastosowania zwolnienia |
|---|---|---|
| Historia sprzedaży | Ewidencja sprzedaży i dokumenty księgowe | Wartość mieści się w limicie odpowiednim dla badanego okresu. |
| Nowa działalność | Data pierwszej czynności i prognoza przychodów | Przewidywana sprzedaż nie przekracza proporcjonalnej wartości. |
| Zakres oferty | Umowy, regulamin, cennik i opisy faktur | Żadna rzeczywiście wykonywana czynność nie wyklucza zwolnienia. |
| Siedziba podatnika | Dane rejestrowe przedsiębiorstwa | Status podatnika spełnia wymogi terytorialne właściwej procedury. |
| Wcześniejsza rezygnacja lub utrata | VAT-R i wcześniejsze rozliczenia JPK_V7 | Minął ustawowy okres wymagany przed ponownym wyborem zwolnienia. |
| Aktualny status | Wykaz podatników VAT i dane urzędu skarbowego | Rejestracja odpowiada rzeczywistemu sposobowi rozliczania sprzedaży. |
Dopiero spełnienie wszystkich kryteriów pozwala sprzedawać w ramach zwolnienia podmiotowego bez naliczania VAT.
Skutki wykonania czynności wyłączonej ze zwolnienia z VAT
Wykonanie czynności wyłączonej ze zwolnienia z VAT rodzi obowiązek opodatkowania od pierwszej transakcji objętej wyłączeniem. Sprzedaż poniżej limitu nie pozwala w takim przypadku zastosować zwolnienia podmiotowego.
Ustal stawkę VAT, moment powstania obowiązku podatkowego oraz podstawę opodatkowania. Jeśli faktura została wystawiona bez podatku mimo obowiązku rozliczenia VAT, skoryguj ją. Sprzedaż ujmij też w ewidencji i pliku JPK_V7.
Podatek wynikający z rozliczenia wpłać do urzędu skarbowego do 25. dnia miesiąca po okresie rozliczeniowym. Po tej dacie powstaje zaległość podatkowa, od której urząd naliczy odsetki za zwłokę.
VAT naliczony można odliczyć od zakupów używanych do czynności opodatkowanych, po spełnieniu ustawowych warunków. Sama utrata zwolnienia nie pozwala automatycznie odliczyć podatku od każdego wcześniejszego wydatku firmy.
Utrata zwolnienia zmienia rozliczenia od konkretnej chwili. Trzeba więc prawidłowo wskazać pierwszą opodatkowaną czynność.
Co dzieje się, gdy podatnik utraci zwolnienie, o którym mowa w art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT?
Utrata zwolnienia z art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT oznacza rozliczanie podatku od dnia utraty prawa. Firma rejestruje się wtedy jako podatnik VAT czynny. Złóż VAT-R, wskaż pierwszą opodatkowaną czynność i przejrzyj wszystkie dokumenty wystawione od tej daty.
Jeśli zmieniły się dane podane w zgłoszeniu rejestracyjnym, przekaż aktualizację naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 7 dni. Popraw faktury, ewidencję VAT i JPK_V7 za błędnie rozliczone okresy. Potem zapłać zaległy podatek wraz z odsetkami.
Od dnia utraty zwolnienia firma nalicza VAT, poprawia błędne dokumenty i wykonuje obowiązki ewidencyjne podatnika czynnego (Źródło: Inforlex – „Jak uzyskać status podatnika VAT po rezygnacji ze zwolnienia lub utracie prawa do zwolnienia” – inforlex.pl/dok/tresc,D07.2020.058.000002100,jak-uzyskac-status-podatnika-vat-po-rezygnacji-ze-zwolnienia-lub-utracie-prawa-do-zwolnienia.html).
Limity zwolnienia z VAT w 2026 roku
Limit zwolnienia podmiotowego z VAT w 2026 roku wynosi 240 000 zł. Podatnik kontynuujący działalność zachowa zwolnienie, jeśli jego sprzedaż w 2025 roku nie przekroczyła tej kwoty. Nowy próg obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku (Źródło: podatki.gov.pl – „Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT” – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/zwolnienie-podmiotowe-od-podatku-vat).
| Okres lub sytuacja | Limit | Zasada zastosowania |
|---|---|---|
| Rok 2025 | 200 000 zł | Próg stosowany przed podwyżką. |
| Rok 2026 | 240 000 zł | Wzrost o 40 000 zł, czyli o 20% (Źródło: EY Polska – „Komu przysługuje zwolnienie z VAT?” – ey.com/pl_pl/insights/tax/podatki-posrednie-vat-akcyza-clo/zwolnienie-z-vat-komu-przysluguje). |
| Działalność rozpoczęta w 2026 roku | Proporcjonalna część 240 000 zł | Próg zależy od czasu prowadzenia sprzedaży pozostałego do końca roku. |
| Unijna procedura dla małych przedsiębiorstw | 100 000 euro obrotu rocznego w UE | Podatnik musi równocześnie zachować polski próg zwolnienia obowiązujący na terytorium kraju. |
- Sprawdź sprzedaż osiągniętą w 2025 roku. Kwota równa 240 000 zł nie przekracza nowego progu.
- Zastosuj przepis przejściowy, jeśli sprzedaż w 2025 roku przekroczyła wcześniejsze 200 000 zł, ale nie przekroczyła 240 000 zł.
- Przy działalności rozpoczętej w 2025 roku porównaj sprzedaż z proporcjonalną częścią nowego progu. Jest ona określona w przepisach przejściowych.
- Jeśli rozpoczynasz sprzedaż w 2026 roku, oblicz indywidualny limit na podstawie 240 000 zł i okresu pozostałego do 31 grudnia.
- Każdy rok podatkowy sprawdzaj osobno, bo niewykorzystana część limitu nie przechodzi na następny rok.
- Przed zastosowaniem progu ustal, czy rodzaj wykonywanych czynności nie odbiera prawa do zwolnienia niezależnie od sprzedaży.
W 2026 roku podstawowy próg wynosi 240 000 zł. Firmy rozpoczynające sprzedaż korzystają z jego proporcjonalnej części (Źródło: podatki.gov.pl – „Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT” – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/zwolnienie-podmiotowe-od-podatku-vat).
Najczęściej zadawane pytania
Czy podatnik korzystający ze zwolnienia na podstawie art. 113 może odliczać VAT naliczony?
Nie. Podatnik zwolniony podmiotowo nie odlicza VAT z faktur zakupowych, dlatego podatek ten stanowi dla niego koszt.
Czy podatnik zwolniony z VAT musi prowadzić ewidencję sprzedaży?
Tak. Ewidencja powinna pozwalać ustalić wartość sprzedaży oraz moment ewentualnego przekroczenia limitu zwolnienia.
Czy można wystawić fakturę klientowi przy zwolnieniu z art. 113 ustawy o VAT?
Tak, na żądanie nabywcy należy wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż zwolnioną z VAT. Faktura nie zawiera kwoty podatku należnego i powinna wskazywać podstawę zwolnienia.
Czy zwolnienie z art. 113 obejmuje import usług?
Nie zawsze. Podatnik może nadal mieć obowiązek rozliczenia VAT należnego z tytułu importu usług, mimo że jego sprzedaż krajowa korzysta ze zwolnienia podmiotowego.
Czy podatnik zwolniony z VAT może dobrowolnie zarejestrować się do VAT-UE?
Tak, rejestracja do VAT-UE jest możliwa także przy zwolnieniu podmiotowym i nie oznacza automatycznej rezygnacji z tego zwolnienia dla sprzedaży krajowej.
Porównaj finansowanie dla swojej firmy
Zostaw kontakt i opisz, czego potrzebujesz. Pomożemy Ci porównać warunki dostępnych ofert.
Poproś o pomoc w wyborze →