Faktura MP — kiedy rozliczyć VAT po zapłacie?

Faktura MP dokumentuje sprzedaż oznaczoną symbolem „MP” i rozliczaną według metody kasowej VAT. W tym modelu moment rozliczenia podatku zależy od zapłaty. Nie zależy wyłącznie od daty sprzedaży. Poniżej wyjaśniamy zasady wystawiania, księgowania i odliczania VAT. Omawiamy też obsługę dokumentów w mpFaktura, JPK_V7 i KSeF. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o VAT obowiązek podatkowy zasadniczo powstaje w dniu otrzymania całości lub części zapłaty. (Źródło:
(Ustawa o VAT, ISAP – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000775)

• Sprawdź, kto ma prawo wystawić fakturę z oznaczeniem MP.
• Ustal, kiedy sprzedawca rozlicza podatek, a nabywca może odliczyć VAT.
• Porównaj reguły obowiązujące każdą stronę transakcji.
• Zobacz, jak przygotować dokument w programie mpFaktura.
• Sprawdź związek metody kasowej z JPK_V7 oraz KSeF.

Po lekturze rozpoznasz fakturę MP i sprawdzisz jej najważniejsze elementy. Dowiesz się też, jak ją wystawić i przypisać do właściwego okresu. Dzięki temu łatwiej uporządkujesz własną ewidencję.

Czym jest oznaczenie MP i jak łączy się z metodą kasową VAT?

Oznaczenie MP informuje nabywcę, że wystawca rozlicza sprzedaż według metody kasowej VAT. W programach księgowych często spotkasz sam skrót „MP”. Przepisy wymagają jednak pełnej treści. Art. 106e ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT nakazuje umieścić na dokumencie wyrazy „metoda kasowa”. (Źródło:
(Ustawa o VAT, ISAP – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20250000775)

Metoda kasowa łączy obowiązek podatkowy z faktycznym otrzymaniem pieniędzy. Podatnik wybiera ją przez aktualizację zgłoszenia VAT-R. Robi to przed początkiem okresu, od którego zamierza ją stosować. Zgłoszenie trzeba złożyć do końca miesiąca poprzedzającego ten okres.

Czy sam napis na fakturze wystarczy? Nie. Nie potwierdza on ani limitu sprzedaży, ani skutecznego wyboru metody. Sprawdź więc status VAT kontrahenta. Potwierdź też, że w dniu sprzedaży rozliczał się kasowo. W 2026 r. limit małego podatnika VAT wynosi 8 517 000 zł, czyli równowartość 2 000 000 euro.

Sam skrót „MP” nie przesądza o poprawności dokumentu. Liczą się trzy konkretne elementy: status podatnika, limit sprzedaży oraz skuteczny wybór metody kasowej.

Jak sprawdzić, czy wystawca faktury MP jest małym podatnikiem i może stosować metodę kasową?

Wystawcę faktury MP sprawdzisz na podstawie jego statusu VAT, sprzedaży za poprzedni rok i zgłoszenia VAT-R. Mały podatnik VAT nie może przekroczyć ustawowego limitu sprzedaży brutto. Wynosi on równowartość 2 mln euro. Dla przedsiębiorstw maklerskich, zarządzających funduszami, agentów i zleceniobiorców limit prowizji wynosi 45 tys. euro (Źródło: Ministerstwo Finansów, „Stawki i limity” – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/stawki-i-limity).

Trzeba potwierdzić wszystkie warunki: limit małego podatnika, czynny status VAT oraz prawidłowo zgłoszoną metodę kasową. Sam symbol MP na fakturze nie daje takiej pewności. Z art. 2 pkt 25 wynika, że ubiegłoroczna sprzedaż brutto nie może przekroczyć równowartości 2 000 000 euro.

Faktura MP dla małego podatnika

Faktura MP jest fakturą VAT dotyczącą sprzedaży rozliczanej przez małego podatnika metodą kasową. Rodzaj dokumentu zależy od przyjętego sposobu rozliczeń. Nie zależy od daty przelewu ani wpisanego terminu płatności. Zgodnie z art. 21 ustawy o VAT metodę kasową może wybrać tylko mały podatnik.

Na dokumencie podajesz zwykłe elementy faktury VAT: dane stron, datę sprzedaży, przedmiot transakcji, podstawę opodatkowania i podatek. Metoda kasowa zmienia termin rozliczenia VAT. Nie wpływa jednak na wartość netto ani stawkę. Nie zmienia też należnej kwoty brutto.

Długi termin płatności nie zamienia zwykłej faktury w fakturę MP. W dniu dostawy towarów lub wykonania usługi sprzedawca musi skutecznie stosować metodę kasową. To status rozliczeniowy wystawcy rozstrzyga o rodzaju dokumentu.

Zasada jest prosta: status faktury MP wynika z metody rozliczeń sprzedawcy. Sam termin zapłaty nie ma tu rozstrzygającego znaczenia.

Czym jest faktura MP i kto może ją wystawić?

Fakturę MP może wystawić czynny podatnik VAT ze statusem małego podatnika, który wybrał metodę kasową. Forma prawna firmy nie wpływa na to uprawnienie. Dokument może więc wystawić osoba prowadząca jednoosobową działalność, spółka cywilna lub spółka prawa handlowego. Każdy z tych podmiotów musi jednak spełniać warunki podatkowe.

Technicznie fakturę może przygotować pracownik, biuro rachunkowe albo program działający w imieniu sprzedawcy. Przy samofakturowaniu nabywca wystawia dokument za dostawcę. Stosuje jednak status rozliczeniowy sprzedawcy. Strony muszą wcześniej podpisać umowę. Umowa określa sposób zatwierdzania poszczególnych faktur.

Kiedy należy wystawić fakturę MP?

Fakturę MP wystawiasz, jeśli w dniu dostawy lub wykonania usługi sprzedawca rozlicza się metodą kasową. Sama transakcja musi też podlegać fakturowaniu. Przy sprzedaży między firmami termin przypada zasadniczo do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu sprzedaży. Art. 106i ust. 1 wskazuje, że fakturę należy wystawić najpóźniej 15. dnia kolejnego miesiąca.

• Potwierdź, że metoda kasowa obowiązywała w okresie wykonania usługi lub dostawy towaru.
• Sprawdź, czy transakcję obejmują krajowe reguły VAT. Osobne zasady dotyczą między innymi wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
• Fakturę zaliczkową wystaw do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu otrzymania zaliczki.
• Nie przygotowuj dokumentu wcześniej niż 60 dni przed dostawą, usługą lub zapłatą, poza transakcjami objętymi regułami szczególnymi.
• Przy sprzedaży konsumentowi wystaw fakturę na żądanie złożone w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca sprzedaży lub zapłaty.

Najpierw ustal status sprzedawcy w dniu transakcji. Potem dobierz termin właściwy dla sprzedaży, zaliczki albo żądania konsumenta. Fakturę zaliczkową wystaw do 15. dnia miesiąca po zapłacie. Przy późniejszym żądaniu konsumenta masz na to 15 dni od dnia żądania.

Faktura VAT MP i zasady jej wystawiania

Faktura VAT MP dokumentuje sprzedaż rozliczaną metodą kasową. Informacja o tym sposobie rozliczenia pozwala nabywcy poprawnie wprowadzić dokument do ewidencji. Na podstawie art. 106e ust. 1 pkt 16 ustawy o VAT faktura musi zawierać oznaczenie „metoda kasowa”.

Możesz zachować jedną numerację dla faktur zwykłych i MP. Każdy numer musi jednak wskazywać tylko jeden dokument. Oddzielna seria – na przykład „MP/2026/001” – ułatwi późniejszą kontrolę. Przepisy nie nakazują jednak prowadzenia osobnego rejestru.

Błędną nazwę towaru, kwotę, stawkę VAT lub dane strony poprawiasz przez fakturę korygującą. Tego samego dokumentu użyj, gdy na fakturze pierwotnej zabrakło informacji o metodzie kasowej. Korekta powinna jasno wskazywać wprowadzoną zmianę (Źródło: Biznes.gov.pl, „Co zrobić z błędem na fakturze” – biznes.gov.pl/pl/portal/00228).

Jak wystawić fakturę VAT MP?

Fakturę VAT MP wystawisz poprawnie po uzupełnieniu danych wymaganych dla zwykłej faktury VAT. Musisz też przypisać dokument do sprzedaży rozliczanej kasowo. Przed zapisem sprawdź oba te elementy (Źródło: mpFaktura, strona programu – mpfaktura.pl).

• Wprowadź datę wystawienia i kolejny numer zgodny z używaną serią dokumentów.
• Podaj nazwę albo imię i nazwisko obu stron, ich adresy oraz numery identyfikacji podatkowej.
• Wpisz datę dostawy, wykonania usługi lub otrzymania zaliczki, jeśli różni się od daty wystawienia.
• Określ nazwę towaru lub usługi, ilość, jednostkę miary, cenę jednostkową netto i rabaty nieuwzględnione w cenie.
• Wylicz wartość netto dla każdej stawki, kwotę VAT i należność brutto. Na fakturze walutowej pokaż podatek w złotych.
• Dodaj adnotację o metodzie kasowej, a potem sprawdź ją na podglądzie PDF lub wydruku.

Przed wysłaniem porównaj dane kontrahenta i wartości pozycji z dokumentem źródłowym. Skontroluj również ustawienia podatkowe użytego typu faktury.
Minuta kontroli przed wysyłką często oszczędza późniejszej korekty oraz poprawiania ewidencji.

Jak aktywować dokument faktury VAT MP w programie do fakturowania?

Dokument faktury VAT MP włącz w ustawieniach podatkowych swojej firmy. Następnie aktywuj odpowiedni typ dokumentu albo automatyczne dodawanie adnotacji. W zależności od programu opcję znajdziesz w sekcji „Podatki”, „VAT”, „Typy dokumentów” lub „Metoda kasowa”.

• Wejdź do ustawień firmy i wskaż status czynnego podatnika VAT.
• Włącz kasową metodę rozliczania podatku oraz podaj datę rozpoczęcia jej stosowania.
• Aktywuj dokument „Faktura VAT MP” lub opcję automatycznego dodawania wymaganej informacji.
• Ustaw numerację i upewnij się, że program nie powiela numerów pozostałych faktur.
• Przygotuj fakturę testową bez ujmowania jej w ewidencji, a następnie otwórz podgląd.
• Skontroluj plik PDF, wydruk oraz dane wysyłane do programu księgowego.

Zakończ konfigurację dopiero po sprawdzeniu dokumentu testowego. Zobacz, czy wymagany napis pojawia się w każdym formacie. Sama forma płatności „gotówka” nie uruchamia faktury VAT MP.

Jak rozliczać fakturę MP po stronie sprzedawcy i nabywcy?

Fakturę MP sprzedawca rozlicza według dnia otrzymania pieniędzy, a nabywca według dnia zapłaty. Trzeba przy tym uwzględnić status podatkowy obu stron. Ani data wystawienia, ani wpisany termin płatności nie wyznaczają okresu ujęcia VAT.

Sprzedawca rozpoznaje obowiązek podatkowy po otrzymaniu całej należności albo jej części. Jeśli klient płaci ratami, podatek wykazuje proporcjonalnie do każdego wpływu. Gdy nabywca nie jest czynnym podatnikiem VAT, ostateczny termin przypada 180. dnia od wydania towaru lub wykonania usługi. Limit 180 dni dotyczy między innymi konsumentów i podmiotów zwolnionych z VAT.

Faktura oraz płatność tworzą tu jeden zapis ewidencyjny. Z tego powodu musisz móc odtworzyć rzeczywistą datę wpływu lub zapłaty.

Kiedy można odliczyć VAT z faktury MP?

VAT z faktury MP odliczysz, gdy otrzymasz dokument i uregulujesz należność. Oba warunki muszą być spełnione łącznie. Jeśli płatność nastąpiła wcześniej, prawo do odliczenia powstanie dopiero w okresie otrzymania faktury.

• Upewnij się, że zakup służy czynnościom opodatkowanym VAT.
• Potwierdź dzień otrzymania faktury w obiegu dokumentów albo systemie księgowym.
• Sprawdź datę obciążenia rachunku, rozliczenia kompensaty lub przyjęcia zapłaty gotówkowej.
• Przy ratach przypisz każdej wpłacie odpowiednią część podatku naliczonego.
• Przy cesji wierzytelności zapłać podmiotowi uprawnionemu do odbioru pieniędzy i zachowaj zawiadomienie o cesji.
• Skonsultuj zapis z księgowym, jeśli jedna płatność obejmuje kilka faktur, korektę albo potrącenie wzajemnych wierzytelności.

Nie odliczaj podatku od niezapłaconej części należności. Każdej wpłacie przypisz odpowiadającą jej kwotę VAT. Zachowaj też dokument potwierdzający datę rozliczenia.

Jak wystawić fakturę MP metodą kasową w programie Faktura VAT 2021?

Fakturę MP w programie Faktura VAT 2021 przygotujesz po wybraniu kasowego typu dokumentu. Następnie uzupełnij dane transakcji i zapisz fakturę w rejestrze sprzedaży. Na końcu sprawdź treść widoczną dla odbiorcy.

• Uruchom program, a następnie przejdź do modułu sprzedaży lub listy faktur.
• Dodaj nowy dokument i wybierz typ Faktura VAT MP.
• Wskaż kontrahenta z kartoteki albo wpisz jego nazwę, adres oraz NIP.
• Dodaj towary lub usługi z kartoteki i skontroluj ilości, ceny oraz stawki VAT.
• Wpisz datę sprzedaży, sposób i termin płatności, a także numer rachunku bankowego.
• Zapisz dokument, otwórz podgląd wydruku i znajdź informację o metodzie kasowej.
• Po wpływie pieniędzy zarejestruj wpłatę w rozrachunkach, używając rzeczywistej daty i kwoty.

Poprawnie zapisana faktura MP daje podstawę do dalszej ewidencji. Każdą wpłatę trzeba jednak powiązać z właściwym dokumentem. Wtedy program przypisze VAT do rzeczywistych płatności sprzedawcy i nabywcy (Źródło: Ministerstwo Finansów, „Informacje podstawowe – VAT” – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/informacje-podstawowe).

mpFaktura i KSeF – wsparcie fakturowania w firmie

mpFaktura pozwala wystawiać, porządkować i przekazywać dokumenty sprzedaży w jednym środowisku. Kartoteki kontrahentów, towarów oraz usług ograniczają ręczne przepisywanie danych. Mniej powtórnego wpisywania oznacza też mniej prostych pomyłek (Źródło: mpFaktura, strona programu – mpfaktura.pl).

Wersja online działa w przeglądarce, więc nie trzeba instalować programu na każdym komputerze. Warto jednak rozdzielić uprawnienia użytkowników. Dotyczy to zwłaszcza dostępu do ustawień podatkowych. Osoba wystawiająca faktury nie musi automatycznie widzieć całej konfiguracji firmy.

Nazwa mpFaktura odnosi się do programu, a nie do odrębnego rodzaju dokumentu. Status faktury zależy od wybranego schematu i ustawień podatkowych. Zawsze sprawdź je przed rozpoczęciem wystawiania dokumentów.

Program porządkuje obieg faktur, ale nie przejmuje odpowiedzialności za dane. Kontrola ustawień podatkowych przed wysyłką nadal należy do użytkownika.

Czy mpFaktura jest gotowa na KSeF 2.0 w 2026 roku?

Gotowość mpFaktura do KSeF 2.0 sprawdzaj dla konkretnej wersji, aktualizacji i środowiska produkcyjnego. Sam przycisk „KSeF” nie stanowi potwierdzenia zgodności. Program musi obsługiwać bieżącą strukturę faktury, uwierzytelnianie, uprawnienia i wysyłkę. Powinien też odbierać status dokumentu oraz urzędowe potwierdzenie.

Obowiązek używania KSeF zaczyna się 1 lutego 2026 roku dla firm, których sprzedaż brutto w 2024 roku przekroczyła 200 mln zł. Dla pozostałych podatników objętych głównym terminem zacznie się 1 kwietnia 2026 roku. Przed uruchomieniem sprawdź wysyłkę, odbiór numeru KSeF oraz pobieranie UPO. Test wykonaj na wersji wskazanej przez producenta jako zgodna z KSeF 2.0 (Źródło: Ministerstwo Finansów, „Pytania i odpowiedzi KSeF 2.0”; mpFaktura, „Konfiguracja KSeF w mpFaktura – instrukcja krok po kroku” – ksef.podatki.gov.pl/pytania-i-odpowiedzi-ksef-20).

Kiedy aktualizacja jest naprawdę gotowa? Dopiero wtedy, gdy przejdzie pełny test dokumentu w obowiązującym środowisku KSeF. Sprawdź cały proces, a nie tylko samo wysłanie pliku.

Jak działa Asystent AI w programie do faktur mpFaktura Online?

Asystent AI w mpFaktura Online zmienia polecenie użytkownika w projekt dokumentu lub operacji. Taki projekt wymaga sprawdzenia przed zatwierdzeniem. Sztuczna inteligencja skróci wpisywanie danych. Za poprawność faktury nadal odpowiada jednak podatnik.

• Uruchom Asystenta AI z panelu programu.
• Wpisz jasne polecenie obejmujące kontrahenta, przedmiot sprzedaży, ilość, cenę oraz stawkę VAT.
• Sprawdź przygotowany projekt, zanim zapiszesz go w ewidencji.
• Porównaj NIP i nazwę kontrahenta z kartoteką oraz dokumentem źródłowym.
• Skontroluj daty, stawki VAT, wartości netto i brutto, a także sposób płatności.
• Zatwierdź dokument dopiero po poprawieniu wszystkich rozbieżności.

Asystent AI pomaga szybciej przygotować roboczą wersję faktury. Nie powinien samodzielnie przesądzać o danych podatkowych. Użytkownik zatwierdza każdą informację wpływającą na rozliczenie VAT.

Na czym polega integracja mpFaktura z Krajowym Systemem e-Faktur (KSeF)?

Integracja mpFaktura z KSeF obejmuje wysyłkę faktur ustrukturyzowanych do systemu państwowego. Program pobiera też numery, statusy oraz dokumenty zakupowe. Faktura ustrukturyzowana ma postać pliku XML zgodnego ze schemą Ministerstwa Finansów. Nie jest zwykłym PDF.

Program uwierzytelnia użytkownika i kontroluje techniczną poprawność danych. Potem wysyła dokument przez interfejs API KSeF. Po przyjęciu zapisuje numer KSeF oraz UPO. Jeśli system odrzuci fakturę, użytkownik otrzyma komunikat błędu. Będzie mógł wtedy poprawić dane (Źródło: mpFaktura, „Struktura faktury w KSeF: Pola obowiązkowe, GTU, UPO i wszystko, co musisz wiedzieć” – mpfaktura.pl/blog/struktura-faktury-w-ksef-pola-obowiazkowe-gtu-upo-i-wszystko-co-musisz-wiedziec).

Podgląd PDF ułatwia człowiekowi odczytanie treści. KSeF przetwarza jednak plik XML, dlatego nie wystarczy obejrzeć wydruku.
Porównaj dane w obu formatach i upewnij się, że przekazują tę samą treść.

Jak mpFaktura 2026 ułatwia codzienne prowadzenie firmy?

mpFaktura 2026 łączy wystawianie dokumentów, kartoteki, płatności oraz obsługę KSeF. Dzięki temu kolejne działania wykonujesz w ramach jednego procesu. Program porządkuje codzienne operacje i ogranicza wielokrotne wpisywanie tych samych danych.

• Zapisuj kontrahentów w kartotece, aby nie przepisywać ponownie nazw, adresów ani numerów NIP.
• Dodaj towary i usługi do katalogu, by pobierać ceny, jednostki miary oraz stawki VAT.
• Połącz sprzedaż z magazynem, aby po wydaniu towaru aktualizować jego stan.
• Oznaczaj faktury jako zapłacone, częściowo zapłacone lub przeterminowane według danych z rozrachunków.
• Filtruj dokumenty z długim terminem płatności przed skierowaniem ich do finansowania albo faktoringu.
• Przydziel użytkownikom osobne uprawnienia do sprzedaży, magazynu, konfiguracji oraz wysyłki do KSeF.
• Przechowuj numer KSeF, UPO i historię zmian razem z dokumentem źródłowym.

Spójny obieg zaczyna się w kartotece. Prowadzi przez fakturę i płatność, a kończy w KSeF. Ogranicza to liczbę czynności wykonywanych ręcznie. Nadal trzeba jednak kontrolować dane na każdym ważnym etapie (Źródło: mpFaktura, strona programu – mpfaktura.pl).

Metoda kasowa VAT i deklaracja JPK_V7 – najważniejsze zasady rozliczenia

Metodę kasową VAT ujmujesz w JPK_V7 według ewidencji płatności przypisanych do konkretnych faktur. JPK_V7 składa się z części ewidencyjnej i deklaracyjnej. Pierwsza pokazuje transakcje. Druga zawiera rozliczenie podatku.

Fakturę zakupową od małego podatnika stosującego metodę kasową oznacz w ewidencji zakupów kodem MK. Nie używaj skrótu „MP”, bo struktura JPK_V7 przewiduje oznaczenie MK. Sprzedawca nie przypisuje tego kodu własnej sprzedaży w części sprzedażowej.

Przy rozliczeniach miesięcznych wybierz JPK_V7M, a przy kwartalnych JPK_V7K. Drugi wariant jest dostępny, jeśli firma spełnia warunki składania deklaracji kwartalnych. Podatnik kwartalny przesyła ewidencję za każdy miesiąc. Deklarację dołącza za ostatni miesiąc kwartału. Plik wyślij do 25. dnia następnego miesiąca. Dzień wolny przesuwa termin na najbliższy dzień roboczy.

Faktura, płatność i kod MK muszą tworzyć zgodny zapis w JPK_V7. Najłatwiej o błąd wtedy, gdy kontrahent reguluje należność w kilku częściach.

• Połącz każdą fakturę sprzedażową z wpłatami zapisanymi w kasie, banku lub module rozrachunków.
• Podziel kwoty netto i VAT proporcjonalnie, jeśli kontrahent zapłacił tylko część należności.
• Przed wygenerowaniem ewidencji zakupów przypisz fakturze zakupowej kod MK.
• Sprawdź, czy program ujął we właściwym okresie tylko kwoty wynikające z rozliczonych płatności.
• Porównaj sumy rejestrów sprzedaży i zakupów z polami kontrolnymi utworzonego JPK_V7.
• Podpisz plik podpisem kwalifikowanym, profilem zaufanym lub danymi autoryzującymi, jeśli podatnik może skorzystać z tej metody.
• Pobierz i zachowaj UPO, które potwierdza skuteczne przesłanie pliku.

Poprawny JPK_V7 musi zgadzać się z fakturą i historią płatności. Kwoty powinny trafić do właściwego okresu ewidencyjnego. Tu liczy się każda wpłata.

Najczęściej zadawane pytania

Co daje status małego podatnika?

Pozwala m.in. wybrać metodę kasową VAT oraz rozliczać VAT kwartalnie, jeśli spełnione są dodatkowe warunki. Status nie włącza tych rozwiązań automatycznie — podatnik musi dokonać wyboru.

Czy faktura MP musi zawierać podpis lub pieczęć?

Nie. Faktura MP jest ważna bez podpisu i pieczęci, o ile zawiera wymagane dane oraz oznaczenie „metoda kasowa”.

Czy oznaczenie MP oznacza obowiązkowy split payment?

Nie. Metoda kasowa i mechanizm podzielonej płatności to dwa różne rozwiązania. Obowiązek MPP wynika z rodzaju transakcji, a nie z samego oznaczenia MP.

Czy fakturę MP można wystawić konsumentowi?

Tak, faktura MP może dokumentować sprzedaż na rzecz osoby prywatnej. Przy takiej sprzedaży VAT rozlicza się najpóźniej po upływie 180 dni od wydania towaru lub wykonania usługi, jeśli wcześniej nie otrzymano zapłaty.

Jak rozliczyć fakturę MP opłaconą w kilku ratach?

Przy metodzie kasowej sprzedawca rozlicza VAT proporcjonalnie do otrzymanych kwot. Każda rata powoduje powstanie obowiązku podatkowego w odpowiadającej jej części.

Czy błędne oznaczenie „metoda kasowa” można poprawić?

Tak. Sprzedawca powinien wystawić fakturę korygującą, która poprawi brakujące lub nieprawidłowe oznaczenie.