
Wierzyciel nie musi czekać, aż nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym się uprawomocni, żeby zabezpieczyć roszczenie. Zakres zabezpieczenia zależy od tego, czy sąd zasądził zapłatę pieniędzy, czy nakazał wydanie rzeczy zamiennych. O możliwości zajęcia majątku przesądza tryb wydania nakazu, a same zarzuty nie odbierają mu tej funkcji.
Zgodnie z art. 492 § 1 k.p.c. taki nakaz jest tytułem zabezpieczenia już od chwili wydania. Nie ma przy tym znaczenia, kiedy się uprawomocni (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
Co oznacza, że nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym jest tytułem zabezpieczenia?
Wierzyciel może na podstawie nakazu zająć składniki majątku dłużnika na poczet przyszłej egzekucji. Nie dostanie jednak zajętych pieniędzy. Zajęcie ma zachować środki na później.
Tę granicę wyznacza art. 731 k.p.c., zgodnie z którym zabezpieczenie co do zasady nie może prowadzić do zaspokojenia roszczenia (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 731 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=327).
Art. 492 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego określa, od kiedy nakaz ma moc tytułu zabezpieczenia. Przepis pozwala wykonać zabezpieczenie bez klauzuli wykonalności (sądowego potwierdzenia, że tytuł nadaje się do przymusowego wykonania). (Źródło: ISAP, Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., art. 492 § 1, dokument WDU20260000468, plik D20260468Lj.pdf.)
Gdy sąd udziela zabezpieczenia w postanowieniu wykonywanym w drodze egzekucji, sam nadaje mu klauzulę wykonalności zgodnie z art. 743 § 1 k.p.c. (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 743 § 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=331).
Prawomocny nakaz zapłaty wywołuje takie skutki jak prawomocny wyrok. Jest wtedy tytułem egzekucyjnym. Wierzyciel co do zasady musi jeszcze uzyskać klauzulę wykonalności, gdy chce odzyskać należność w drodze egzekucji.
Art. 776 k.p.c. wskazuje, że podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Jest nim co do zasady tytuł egzekucyjny z klauzulą wykonalności (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 776 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=361).
Dla wierzyciela zajęcie środków oznacza więc ochronę na czas oczekiwania na egzekucję, a nie wcześniejszą wypłatę.
Co obejmuje zabezpieczenie na podstawie nakazu zapłaty i do jakiej kwoty?
Dłużnik może zabezpieczyć roszczenie pieniężne objęte nakazem, wpłacając pieniądze na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Do wpłaty wlicza odsetki, których wierzyciel może już żądać (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
Nakaz wydania rzeczy zamiennych dotyczy rzeczy określonych według rodzaju i ilości (na przykład partii zboża opisanej w umowie). Wysokość zabezpieczenia oblicza się wtedy na podstawie wartości przedmiotu sporu. Chodzi o wartość żądania z pozwu, a nie zasądzoną należność pieniężną (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
Powód, który żąda wydania rzeczy zamiennych, określa w pozwie pieniężną wartość roszczenia. Podaje ją w złotych. Przy obliczaniu wartości przedmiotu sporu zaokrągla kwotę w górę do pełnego złotego, zgodnie z art. 126¹ § 3 k.p.c. (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 126¹ § 3 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=44).
Przy ustalaniu wpłaty zacznij od sprawdzenia, czego dotyczy nakaz: zapłaty czy wydania rzeczy zamiennych.
Nakaz zapłaty jako tytuł zabezpieczenia: postępowanie nakazowe a upominawcze
Sama nazwa „nakaz zapłaty” nie przesądza, czy możesz na jego podstawie zabezpieczyć roszczenie. Sprawdź, czy sąd wydał nakaz w postępowaniu nakazowym, czy upominawczym.
Art. 492 § 1 k.p.c. przyznaje moc tytułu zabezpieczenia od chwili wydania wyłącznie nakazowi z postępowania nakazowego (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
Tabela porównuje oba tryby pod kątem wniosku o wydanie nakazu i podstawy, na której sąd ocenia roszczenie. W postępowaniu nakazowym sąd wydaje nakaz na wniosek powoda. Zgodnie z art. 484¹ k.p.c. powód zgłasza ten wniosek w pozwie (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 484¹ (bez podziału na paragrafy) – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=221).
| Tryb postępowania | Wniosek o wydanie nakazu | Podstawa oceny roszczenia |
|---|---|---|
| Nakazowe | Powód musi złożyć wniosek zgodnie z przepisem przywołanym nad tabelą. | Powód wykazuje okoliczności uzasadniające roszczenie dokumentem przewidzianym w przepisach. Może to być rachunek, który dłużnik zaakceptował. (Źródło: ISAP, Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., art. 484¹, art. 485 § 1 pkt 2 oraz art. 499 w zw. z art. 480¹ § 1, dokument WDU20260000468, plik D20260468Lj.pdf.) |
| Upominawcze | Powód nie składa odrębnego wniosku o wydanie nakazu. | Sąd ocenia twierdzenia z pozwu. Nie wyda nakazu między innymi wtedy, gdy twierdzenia o faktach budzą wątpliwości. |
Dla wierzyciela, który chce od razu zająć majątek dłużnika, decydujące jest więc to, w jakim trybie sąd wydał nakaz.
Który nakaz zapłaty pozwala zabezpieczyć roszczenie bez osobnego postanowienia sądu?
Nakaz z postępowania nakazowego pozwala wierzycielowi zabezpieczyć roszczenie bez odrębnego postanowienia sądu. Z nakazem upominawczym możesz wystąpić o zabezpieczenie na zasadach ogólnych. Wyjaśnij we wniosku, dlaczego bez zabezpieczenia nie da się wykonać przyszłego orzeczenia lub dlaczego jego wykonanie będzie poważnie utrudnione. Możesz też wskazać, dlaczego bez niego nie uda się osiągnąć celu postępowania.
Zgodnie z art. 730¹ § 1 k.p.c. wierzyciel co do zasady uprawdopodabnia zarówno roszczenie, jak i interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 730¹ § 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=326).
Czy wniesienie zarzutów odbiera nakazowi zapłaty moc tytułu zabezpieczenia lub wstrzymuje jego wykonanie?
Zarzuty nie odbierają nakazowi z postępowania nakazowego mocy tytułu zabezpieczenia. Czy samo ich wniesienie zatrzyma wykonanie nakazu, który już stał się natychmiast wykonalny? Nie, samo zaskarżenie nie wystarczy.
Zgodnie z art. 492 § 3 k.p.c. nakaz oparty na wekslu lub czeku staje się natychmiast wykonalny. Następuje to po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 3 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
Tabela zestawia cel i podstawę zabezpieczenia oraz natychmiastowej wykonalności, a także rozstrzygnięcia, o które może wystąpić pozwany. Wniosek pozwanego nie oznacza jeszcze zmiany zakresu zajęcia. To sąd może ograniczyć zabezpieczenie na podstawie art. 492 § 2 k.p.c. (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 2 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
| Kryterium | Zabezpieczenie na podstawie nakazu | Natychmiastowa wykonalność nakazu |
|---|---|---|
| Cel | Zachowanie majątku dłużnika na poczet przyszłej egzekucji. | Odzyskanie należności w drodze egzekucji, zanim nakaz się uprawomocni. |
| Podstawa | Wydanie nakazu w postępowaniu nakazowym bez względu na to, na jakim dokumencie sąd go oparł. | Upływ terminu do zaspokojenia roszczenia, jeśli sąd oparł nakaz na jednym z dokumentów wymienionych wyżej. |
| Decyzja sądu na wniosek pozwanego | Ograniczenie zakresu zajęcia w ramach zabezpieczenia. | Wstrzymanie wykonania nakazu. |
Pozwany ma miesiąc na zaspokojenie roszczenia wraz z kosztami albo wniesienie zarzutów, jeśli nakaz z postępowania nakazowego ma otrzymać w Polsce. Termin biegnie od doręczenia mu nakazu razem z pozwem i pouczeniem. Pozostała część nakazu się uprawomocni, gdy pozwany zaskarży tylko jego część. (Źródło: ISAP, Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., art. 480² § 1, § 2 pkt 3 i § 3–4, art. 493 § 1 oraz art. 363 § 3, dokument WDU20260000468, plik D20260468Lj.pdf.)
Wniosek o wstrzymanie wykonania nakazu sąd rozpatruje osobno. Przy składaniu wniosku wskaż zarzuty, które podważają podstawę wydania nakazu, lub wyjaśnij, dlaczego egzekucja grozi ci szkodą nie do naprawienia. Wstrzymanie egzekucji nie uchyla zabezpieczenia.
Po wniesieniu zarzutów sąd może na wniosek pozwanego wstrzymać wykonanie nakazu opartego na wekslu lub czeku (art. 492 § 3 k.p.c.) (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 492 § 3 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=223).
Sąd może więc zatrzymać egzekucję, a majątek dłużnika nadal pozostanie zajęty na poczet zabezpieczenia.
Jak wierzyciel, w tym faktor, może zabezpieczyć należność z niezapłaconej faktury na podstawie nakazu zapłaty?
Wierzyciel, także faktor, może zabezpieczyć należność z niezapłaconej faktury na podstawie nakazu wydanego w postępowaniu nakazowym. W tym celu składa do komornika wniosek o zajęcie rachunku bankowego dłużnika.
Art. 747 pkt 1 k.p.c. wymienia zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego wśród sposobów zabezpieczenia roszczeń pieniężnych (Źródło: ISAP – Kodeks postępowania cywilnego, art. 747 pkt 1 – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000468/U/D20260468Lj.pdf#page=333).
- Faktor ma prawo dochodzić należności, ponieważ nabył wierzytelność. Do pozwu dołącz dokumenty potwierdzające cesję (przeniesienie na faktora prawa do zapłaty z konkretnej faktury), gdy występujesz jako faktor.
- Dokumenty dołączone na poparcie wniosku o wydanie nakazu muszą spełniać wymogi art. 485 § 1 KPC. Wniosek w pozwie możesz oprzeć na wezwaniu do zapłaty wraz z pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu. Sama faktura wystawiona przez wierzyciela nie dowodzi, że dłużnik ją zaakceptował. (Źródło: ISAP, Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zm., art. 485 § 1 pkt 1–3 i § 2¹, dokument WDU20260000468, plik D20260468Lj.pdf.)
- Wniosek o wykonanie zabezpieczenia składasz do komornika po uzyskaniu nakazu. Dołącz nakaz i napisz, jak komornik ma wykonać zabezpieczenie. Możesz wskazać zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika.
Zajęcie rachunku bankowego odcina dłużnikowi dostęp do pieniędzy do wysokości zabezpieczanej sumy. Miesięczna kwota wolna od zajęcia według art. 54 ust. 1 Prawa bankowego wynosi 75% płacy minimalnej. Ta ochrona nie obejmuje firmowych rachunków rozliczeniowych, nawet gdy ich posiadaczami są osoby fizyczne (Źródło: Dziennik Ustaw, Dz.U. z 2026 r. poz. 38 – Prawo bankowe, art. 49 i art. 54 ust. 1 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/38/text/I/D20260038.pdf#page=55).
Żeby zabezpieczyć należność z faktury, przygotuj dokumenty do pozwu, a po uzyskaniu nakazu wskaż komornikowi, co ma zająć.
Stan prawny na: listopad 2026.
Porównaj finansowanie dla swojej firmy
Zostaw kontakt i opisz, czego potrzebujesz. Pomożemy Ci porównać warunki dostępnych ofert.
Poproś o pomoc w wyborze →