Działalność gospodarcza a umowa o dzieło — RUD: 7 dni

Działalność gospodarcza nie wyklucza zawarcia umowy o dzieło. Osoba prowadząca firmę może zamówić dzieło albo je wykonać. Jak wtedy rozliczyć wynagrodzenie, podatek i składki oraz odróżnić dzieło od zlecenia? Umowę objętą obowiązkiem zgłoszenia trzeba wykazać w ZUS na formularzu RUD w ciągu 7 dni od zawarcia – ale nie dotyczy to każdej umowy z przedsiębiorcą (Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zus.pl/-/obowi%C4%85zek-zg%C5%82aszania-do-zus-um%C3%B3w-o-dzie%C5%82o-zawieranych-od-1-stycznia-2021-r.).

Czym jest umowa o dzieło w działalności gospodarczej?

Przedsiębiorca może zamówić określony rezultat lub sam podjąć się jego wykonania. Jeśli wykonuje dzieło w ramach swojej firmy, otrzymane wynagrodzenie może stanowić przychód z działalności gospodarczej. Art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT wskazuje pozarolniczą działalność gospodarczą jako odrębne źródło przychodów (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/592/text.pdf).

Samo posiadanie firmy nie rozstrzyga o sposobie rozliczenia. Liczy się związek dzieła z działalnością wykonawcy: zakres jego usług, sposób oferowania ich klientom i okoliczności zawarcia umowy. Art. 13 pkt 8 ustawy o PIT wyłącza z przychodów z działalności wykonywanej osobiście przychody z umów zawartych w ramach firmy wykonawcy (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/592/text.pdf).

Jeśli wykonawca tworzy dzieło poza firmą, strony rozliczają je według zasad właściwych dla odrębnej umowy. Zamawiający ustala swoje obowiązki podatkowe, biorąc pod uwagę status wykonawcy i charakter wypłaty. Art. 41 ust. 1 ustawy o PIT co do zasady nakazuje zamawiającemu będącemu płatnikiem pobrać zaliczkę od wynagrodzenia objętego art. 13 pkt 8 (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/592/text.pdf).

Kiedy rozliczyć dzieło w ramach działalności, a kiedy na podstawie odrębnej umowy?

Najpierw sprawdź, czy dzieło mieści się w działalności wykonawcy. Jeśli tak, rozlicza on przychód w firmie; jeśli nie, strony mogą rozliczyć odrębną umowę. Sam wpis w PKD nie przesądza o źródle przychodu – ważny jest rzeczywisty zakres działalności. Przedsiębiorca zawodowo tworzący projekty graficzne nie wyłączy pojedynczego projektu z rozliczeń firmowych, nazywając kontrakt „prywatną umową o dzieło” (Źródło: Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, interpretacja indywidualna z 5 maja 2025 r., sygn. 0115-KDIT3.4011.59.2025.4.JS – inforlex.pl/dok/tresc,FOB0000000000006940573,Kwalifikacja-przychodow-z-umow-o-dzielo-pokrywajacych-sie-z-dzialalnoscia-gospodarcza-jako-pozarolnicza-dzialalnosc-gospodarcza-Interpretacja-indywidualna-z-dnia-5-maja-2025-r-Dyrektor-Krajowej.html).

Jakie są skutki uznania wynagrodzenia za dzieło za przychód z działalności gospodarczej?

Gdy wynagrodzenie stanowi przychód z działalności gospodarczej, rozlicza je wykonawca. Sam oblicza podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne według zasad dotyczących jego firmy. Zamawiający nie rozlicza wtedy wypłaty tak, jak wynagrodzenia za dzieło wykonane poza działalnością. Art. 41 ust. 2 ustawy o PIT zwalnia płatnika z poboru zaliczki, gdy wykonawca oświadczy, że usługi wchodzą w zakres jego działalności gospodarczej (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/592/text.pdf).

Jak zawrzeć i rozliczyć umowę o dzieło z osobą prowadzącą firmę?

Przed zawarciem umowy o dzieło z przedsiębiorcą ustal, czy wykonuje on dzieło w ramach firmy, czy poza nią. Według ZUS umowy z przedsiębiorcą na usługi mieszczące się w zakresie jego działalności nie zgłasza się na formularzu RUD (Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zus.pl/-/obowi%C4%85zek-zg%C5%82aszania-do-zus-um%C3%B3w-o-dzie%C5%82o-zawieranych-od-1-stycznia-2021-r.).

• Sprawdź, kto jest stroną umowy i czy wykonawca występuje jako przedsiębiorca.
• Opisz rezultat, termin jego oddania oraz sposób odbioru.
• Ustal wynagrodzenie i dokument, na którego podstawie strony się rozliczą.
• Potwierdź odbiór dzieła, zanim wypłacisz wynagrodzenie.
• Jeśli wykonawca działa poza firmą, sprawdź obowiązek pobrania zaliczki na podatek dochodowy i sporządzenia informacji PIT-11. Przedsiębiorca zamawiający dzieło może mieć takie obowiązki.

Wyjaśnij charakter współpracy przed wypłatą. Dzięki temu ustalisz, kto odpowiada za podatek. Art. 41 ust. 1 ustawy o PIT nakłada na zamawiającego będącego płatnikiem obowiązek poboru zaliczki od świadczeń z działalności wskazanej w art. 13 pkt 8 (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/592/text.pdf).

Czy do wykonania dzieła trzeba prowadzić działalność gospodarczą?

Nie trzeba prowadzić firmy, żeby wykonać dzieło. Umowę może zawrzeć zarówno przedsiębiorca, jak i osoba bez działalności; inaczej może natomiast wyglądać rozliczenie wynagrodzenia. Art. 627 Kodeksu cywilnego określa obowiązki przyjmującego zamówienie, lecz nie wymaga od niego prowadzenia działalności gospodarczej (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

O sposobie rozliczenia decyduje faktyczny związek dzieła z działalnością wykonawcy, nie samo posiadanie firmy. Art. 13 pkt 8 ustawy o PIT wyłącza z przychodów z działalności wykonywanej osobiście przychody z umów zawartych w ramach działalności gospodarczej (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/592/text.pdf).

Najważniejsze jest więc to, czy konkretne dzieło mieści się w działalności wykonawcy.

Definicja dzieła: cechy rezultatu i związek z działalnością gospodarczą

Dzieło jest określonym rezultatem, który wykonawca zobowiązuje się stworzyć za wynagrodzeniem. Przedmiotem umowy jest gotowy efekt, a nie samo wykonywanie bieżących czynności. Art. 627 Kodeksu cywilnego zobowiązuje przyjmującego zamówienie do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiającego do zapłaty wynagrodzenia (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

Rezultatem może być rzecz albo efekt pracy twórczej. Strony muszą jednak umieć go opisać i ocenić po ukończeniu. W umowie wskaż cechy gotowego dzieła, zamiast poprzestawać na liście zadań lub liczbie godzin pracy (Źródło: Biznes.gov.pl, „Jak zawrzeć umowę cywilnoprawną: umowę-zlecenie lub umowę o dzieło” – biznes.gov.pl/pl/portal/0084).

Przy współpracy z przedsiębiorcą liczą się treść zobowiązania i sposób wykonania, nie sam fakt prowadzenia firmy. Zamawiający powinien móc odebrać rezultat i porównać go z ustaleniami. Art. 643 Kodeksu cywilnego nakłada na niego obowiązek odbioru dzieła wydanego zgodnie z zobowiązaniem (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

Jak rozpoznać, czy współpraca z przedsiębiorcą spełnia warunki umowy o dzieło?

Sprawdź, czy strony uzgodniły konkretny efekt i sposób jego odbioru. Przed podpisaniem umowy porównaj opis rezultatu z listą czynności, które ma wykonywać druga strona. Art. 643 Kodeksu cywilnego wiąże obowiązek odbioru z wydaniem dzieła zgodnie z zobowiązaniem. Dlatego opisz zamówiony rezultat możliwie dokładnie (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

ZUS może zakwestionować kontrakt nazwany umową o dzieło, jeśli w rzeczywistości dotyczy on usług bez określonego rezultatu. Przed zawarciem umowy ustal, co wykonawca przekaże i według jakich cech zamawiający oceni efekt. Art. 750 Kodeksu cywilnego przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług nieuregulowanych innymi przepisami (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

Opis gotowego rezultatu pomaga odróżnić dzieło od bieżących usług.

Definicja umowy o dzieło według Kodeksu cywilnego i zasady jej zawierania

Kodeks cywilny reguluje umowę o dzieło. Mogą ją zawierać przedsiębiorcy i osoby, które nie prowadzą firmy. Zgodnie z art. 627 Kodeksu cywilnego przyjmujący zamówienie wykonuje oznaczone dzieło, a zamawiający płaci wynagrodzenie (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

Prawo nie nakazuje korzystania z gotowego formularza. Spisana umowa ułatwia jednak ustalenie, co zamówiono, kiedy dzieło ma być gotowe i jak przebiegnie odbiór. Art. 60 Kodeksu cywilnego pozwala – poza ustawowymi wyjątkami – wyrazić wolę zawarcia umowy każdym zachowaniem, które dostatecznie ją ujawnia (Źródło: Dziennik Ustaw – Kodeks cywilny – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/1071/text.pdf).

Prawa i obowiązki stron wynikają z umowy oraz przepisów Kodeksu cywilnego. Dokładny opis dzieła zmniejsza ryzyko sporu o zakres prac i zapłatę (Źródło: „Jak określić przedmiot umowy? Umowa o dzieło, zlecenie i inne” – adwokatws.pl/przedmiot-umowy).

Jak Kodeks cywilny reguluje umowę o dzieło?

Kodeks cywilny łączy tę umowę z wykonaniem oznaczonego rezultatu i zapłatą wynagrodzenia. Ustal więc, co wykonawca odda zamawiającemu i w jaki sposób strony potwierdzą wykonanie.

• Opisz cechy zamówionego rezultatu, aby dało się sprawdzić jego zgodność z umową.
• Ustal termin oddania dzieła i sposób jego przekazania.
• Podaj wynagrodzenie albo podstawę jego obliczenia.
• Określ, jak zgłaszać i usuwać wady stwierdzone przy odbiorze.

Tak zapisane warunki odnoszą obowiązki obu stron do konkretnego dzieła.

Umowa o dzieło z własnym pracownikiem – szczególne zasady

Umowa o dzieło z własnym pracownikiem nie zastępuje umowy o pracę przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych. Jeśli zamówione dzieło pokrywa się z pracą wynikającą ze stosunku pracy, osobny dokument nie zmienia charakteru tych obowiązków.

Jako pracodawca oddziel zamówiony rezultat od codziennych zadań pracownika. Zawierając z nim dodatkową umowę, weź też pod uwagę szczególne zasady rozliczenia wynagrodzenia.

Co powinien zawierać wzór umowy o dzieło?

W wzorze umowy o dzieło wpisz dane stron, opis dzieła, termin wykonania, wynagrodzenie i zasady odbioru. Dzięki danym stron wiadomo, kto zamawia rezultat i kto ma go wykonać.

Wskaż cechy gotowego efektu oraz sposób zgłaszania uwag podczas odbioru. Jeśli dzieło ma charakter twórczy, zapisz osobno, czy zamawiający uzyska prawa do jego wykorzystania i w jakim zakresie.

Umowa o dzieło między osobami fizycznymi – jak ją zawrzeć?

Umowę o dzieło między osobami fizycznymi zawrzesz, gdy uzgodnicie rezultat, wynagrodzenie i warunki przekazania dzieła. Żadna ze stron nie musi w tym celu prowadzić firmy.

• Wpisz dane zamawiającego i wykonawcy.
• Opisz gotowy rezultat i termin jego oddania.
• Ustal kwotę wynagrodzenia oraz termin zapłaty.
• Określ sposób potwierdzenia odbioru i zgłaszania zastrzeżeń przez zamawiającego.
• Podpisz dokument, aby zachować potwierdzenie uzgodnionych warunków.

Spisana umowa pozwoli obu osobom sprawdzić, czy wykonawca oddał dzieło zgodne z ustaleniami.

Wystarczy jasno określić trzy sprawy: dzieło, odbiór i zapłatę.

Umowa o dzieło a ZUS – składki i obowiązek zgłoszenia

Umowa o dzieło co do zasady nie jest samodzielną podstawą do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych ani zdrowotnego. Zgłoszenie umowy do ZUS i opłacanie składek to dwie różne kwestie.

Jeżeli jako zamawiający musisz zgłosić umowę, złóż formularz ZUS RUD w ciągu 7 dni od jej zawarcia. W ten sposób informujesz ZUS o umowie, ale nie zgłaszasz wykonawcy do ubezpieczeń (Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Obowiązek zgłaszania do ZUS umów o dzieło zawieranych od 1 stycznia 2021 r.” – zus.pl/-/obowi%C4%85zek-zg%C5%82aszania-do-zus-um%C3%B3w-o-dzie%C5%82o-zawieranych-od-1-stycznia-2021-r.).

Na formularzu ZUS RUD nie zgłasza się umowy zawartej z własnym pracownikiem – także wtedy, gdy prowadzi on firmę. Nie oznacza to jednak, że od jego wynagrodzenia nie trzeba opłacić składek.

Składki ZUS przy umowie o dzieło i umowie zleceniu – różnice

Zanim obliczysz koszt współpracy, sprawdź rodzaj umowy oraz inne tytuły wykonawcy do ubezpieczeń. Umowa zlecenia może być podstawą do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego; pozostałe tytuły wykonawcy wpływają na zakres składek. O obowiązkach składkowych nie rozstrzyga sama nazwa dokumentu (Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Praca na podstawie umów cywilnoprawnych. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz ustalania podstaw wymiaru” – zus.pl/documents/10182/167567/Poradnik_umowy_cywilnoprawne.pdf/542ecb21-490d-4877-a27f-8524116f08fe).

Kiedy od umowy o dzieło trzeba opłacać składki ZUS?

Składki ZUS od wynagrodzenia za dzieło co do zasady pojawiają się, gdy przedsiębiorca zawiera umowę ze swoim pracownikiem. Wynagrodzenie z takiej umowy uwzględnia się przy rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne według zasad dotyczących pracownika.

Ustal, jaka relacja naprawdę łączy zamawiającego z wykonawcą. Gdy umowa nazwana dziełem dotyczy w istocie usług, obowiązki trzeba ocenić według zasad właściwych dla tego rodzaju współpracy.

Obowiązek zgłoszenia umowy sprawdź osobno; obowiązek opłacenia składek – osobno.

Działalność gospodarcza a umowa o dzieło: podatki i inne formy współpracy

Przy umowie z przedsiębiorcą trzeba ustalić, co ma wykonać i do jakiego źródła zaliczy przychód. Nazwa kontraktu nie przesądza o rodzaju współpracy ani o opodatkowaniu wynagrodzenia.

Jeśli zamawiasz dzieło twórcze, ustal, czy otrzymasz autorskie prawa majątkowe, czyli prawo do korzystania z utworu na uzgodnionych zasadach. Samo przekazanie projektu lub pliku nie przenosi tych praw.

Jako wykonawca rozliczasz przychód firmowy według zasad właściwych dla swojej działalności. Wynagrodzenie z umowy zawartej poza firmą wymaga osobnej oceny podatkowej.

Przeniesienie praw autorskich w umowie o dzieło a rozliczenie podatku

Przeniesienie praw autorskich w umowie o dzieło wymaga pisemnej umowy, która wyraźnie wskazuje przenoszone prawa i pola eksploatacji, czyli sposoby korzystania z utworu. Przekazanie własności egzemplarza dzieła nie przenosi automatycznie autorskich praw majątkowych.

Przy wynagrodzeniu twórcy rozliczanym poza działalnością gospodarczą standardowe koszty uzyskania przychodu z umowy o dzieło wynoszą 20%. Do przychodu z korzystania z praw autorskich lub rozporządzania nimi możesz zastosować 50% kosztów, jeśli spełniasz przewidziane warunki. Samo przeniesienie praw nie pozwala objąć tą stawką całej zapłaty. Znaczenie mają zakres pracy twórczej i sposób określenia wynagrodzenia (Źródło: Portal Kadrowy, „50% KUP przy umowie o dzieło z prawami autorskimi” – portalkadrowy.pl/koszty-uzyskania-przychodu/50-kup-przy-umowie-o-dzielo-z-przeniesieniem-praw-autorskich-kiedy-pracodawca-moze-je-zastosowac-30064.html).

• Wskaż w umowie, jaki utwór ma powstać.
• Wymień pola eksploatacji objęte przeniesieniem praw.
• Wyodrębnij zapłatę za prawa autorskie, jeśli strony uwzględniają ją w rozliczeniu.

Umowa o dzieło a umowa zlecenie – najważniejsze różnice

Umowa o dzieło dotyczy uzgodnionego rezultatu, a umowa zlecenia – uzgodnionych czynności. Różni się też sposób potwierdzenia wykonania, co pokazuje tabela. Sam termin zakończenia współpracy nie zmienia zlecenia w dzieło.

Podatek od umowy o dzieło i umowy zlecenia – porównanie

Podatek od umowy o dzieło i umowy zlecenia zależy przede wszystkim od źródła przychodu i sposobu rozliczenia wykonawcy, nie od nazwy kontraktu. Tabela dotyczy umów rozliczanych poza działalnością gospodarczą. Przychód firmowy wykonawca rozlicza według zasad swojej firmy.

W przypadku ryczałtu od drobnej umowy płatnik nie odejmuje kosztów uzyskania przychodu. Według skali podatek oblicza się od dochodu, a próg odnosi się do łącznej podstawy opodatkowania, nie do wartości jednej umowy.

Sprawdź warunki właściwe dla danego rozliczenia. Sam wybór między dziełem a zleceniem nie wyznacza stawki podatku.

Forma umowy i źródło przychodu wymagają osobnej oceny.

Wynagrodzenie za dzieło i zakończenie współpracy – najważniejsze zasady

Wynagrodzenie za dzieło wiąże się z wykonaniem zamówionego rezultatu. Zasady zakończenia współpracy wynikają z umowy i Kodeksu cywilnego. Gdy strony jasno określą dzieło i zapłatę, łatwiej rozliczą się także po przerwaniu prac przed oddaniem rezultatu.

Strony mogą ustalić stałą kwotę albo podstawy obliczenia wynagrodzenia. Jeśli w trakcie pracy zmieni się zakres zamówienia, rozliczenie dodatkowych prac zależy od ustaleń stron i rodzaju wynagrodzenia (Źródło: Kodeks cywilny, art. 628–632 – e-prawnik.pl/kodeksy/kodeks-cywilny/zobowiazania-umowa-o-dzielo).

Zwykle umowa kończy się po wykonaniu i odbiorze dzieła. Odstąpienie od umowy pozwala jednak zakończyć ją wcześniej w przypadkach przewidzianych prawem. Może się z tym wiązać obowiązek zapłaty za zamówione dzieło.

Jak ustalić wynagrodzenie za wykonanie dzieła?

Ustal zapłatę przed rozpoczęciem prac. Obie strony powinny wiedzieć, jaki zakres obejmuje wynagrodzenie i jak je obliczyć (Źródło: Kodeks cywilny, art. 627–628 – e-prawnik.pl/kodeksy/kodeks-cywilny/zobowiazania-umowa-o-dzielo).

• Opisz rezultat objęty uzgodnioną ceną.
• Porównaj wynagrodzenie ryczałtowe i wynagrodzenie kosztorysowe według zasad z tabeli.
• Ustal, kto zapewnia materiały: wykonawca czy zamawiający.
• Określ termin zapłaty i sposób rozliczania zmian w zakresie dzieła.

Dzięki tym ustaleniom strony mogą porównać zamówione dzieło z zakresem objętym zapłatą.

Kiedy można odstąpić od umowy o dzieło?

Zamawiający może odstąpić od umowy przed ukończeniem dzieła. Musi jednak zapłacić umówione wynagrodzenie, pomniejszając je o kwotę zaoszczędzoną przez wykonawcę wskutek niewykonania dzieła. Prawo pozwala też odstąpić od umowy w określonych sytuacjach związanych między innymi z opóźnieniem lub wadliwą pracą wykonawcy.

Przyczyna odstąpienia wpływa na rozliczenie, dlatego podaj ją w oświadczeniu. Samo przerwanie prac nie pozbawia wykonawcy roszczeń o należne wynagrodzenie.

Zakończenie umowy o dzieło a wypowiedzenie zlecenia – różnice

Zanim złożysz oświadczenie, sprawdź zasady wcześniejszego zakończenia współpracy. Przy dziele liczą się stan wykonania rezultatu i podstawa odstąpienia; przy zleceniu – reguły wypowiedzenia. Sposób zakończenia umowy wpływa też na rozliczenie dotychczasowej pracy.

Czy umowę o dzieło obejmuje minimalne wynagrodzenie?

Umowy o dzieło nie obejmuje ustawowa minimalna stawka godzinowa przewidziana dla określonych zleceń i umów o świadczenie usług. Strony ustalają zapłatę za rezultat, a nie obowiązkową stawkę za godzinę pracy.

Brak stawki minimalnej nie zwalnia zamawiającego z zapłaty umówionego wynagrodzenia za dzieło.

Warunki zapłaty warto ustalić jasno – również na wypadek wcześniejszego zakończenia umowy.

Zalety umowy o dzieło w 2025 roku – co warto wziąć pod uwagę?

Umowa o dzieło pasuje do sytuacji, w której przedsiębiorca zamawia konkretny efekt i ocenia go przy odbiorze. Łączy zakres zamówienia z gotowym rezultatem, zamiast służyć organizowaniu wykonawcy bieżącej pracy (Źródło: Biznes.gov.pl, „Jak zawrzeć umowę cywilnoprawną: umowę-zlecenie lub umowę o dzieło” – biznes.gov.pl/pl/portal/0084).

Zamawiający może z góry określić cechy, które ma spełniać gotowe dzieło. Wykonawca z kolei wie, gdzie kończy się zakres prac objętych uzgodnionym wynagrodzeniem (Źródło: „Jak określić przedmiot umowy? Umowa o dzieło, zlecenie i inne” – adwokatws.pl/przedmiot-umowy).

Ta forma nie pasuje do stałej obsługi klienta ani do zadań bez możliwego do określenia efektu końcowego. Przed podpisaniem umowy ustal również, jak zmiana projektu wpłynie na termin oddania i zapłatę.

Wybieraj umowę o dzieło dla rezultatu, który można sprawdzić i odebrać – nie dla samych czynności.

Liczą się konkretny rezultat, możliwość jego odbioru i jasne zasady zapłaty.