Ile jest ważny weksel in blanco? Nie ma ustawowego terminu

Weksel in blanco nie ma ustawowo określonego terminu ważności. To, czy można go wykorzystać, zależy od zasad uzupełnienia dokumentu i przedawnienia roszczeń. W chwili podpisania brakuje w nim części danych – na przykład kwoty lub daty płatności. Może to być weksel własny albo trasowany. Kiedy taki dokument zabezpiecza zobowiązania pieniężne?
Trzyletni termin przedawnienia roszczenia przeciwko wystawcy weksla własnego biegnie od dnia płatności, nie od podpisania blankietu (Źródło: Prawo wekslowe, art. 70, 103 i 104 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Czym różni się ważność weksla in blanco od terminu jego uzupełnienia i przedawnienia?

Ważność weksla in blanco odnosi się do samego dokumentu. Czym innym jest termin jego uzupełnienia, który określa, kiedy posiadacz może wpisać brakujące dane; osobną sprawą pozostaje przedawnienie roszczenia o zapłatę. Upływ uzgodnionego czasu na uzupełnienie nie sprawia, że weksel znika z obrotu. Art. 10 Prawa wekslowego reguluje skutki uzupełnienia niezgodnego z porozumieniem, niezależnie od przepisów o przedawnieniu (Źródło: Prawo wekslowe, art. 10 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Posiadacz weksla in blanco może wpisać brakujące dane, zanim przedstawi dokument do zapłaty. Nie daje mu jednak pełnej swobody sam fakt, że ma podpisany weksel. Granice tego uprawnienia wyznaczają ustalenia z wystawcą. Źródło: Prawo wekslowe, art. 10 i 103; eli.gov.pl – eli.gov.pl/api/acts/DU/1936/282/text.html.

Czy weksel in blanco ma ustawowy termin ważności?

Weksel in blanco nie ma ustawowej daty, po której samoczynnie traci ważność. Trzeba jednak osobno ocenić sposób jego uzupełnienia i możliwość dochodzenia zapłaty przed sądem. Zgodnie z art. 70 i 103 trzyletni termin przedawnienia roszczenia wobec wystawcy weksla własnego biegnie od dnia płatności, a nie od wystawienia (Źródło: Prawo wekslowe, art. 70 i 103 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Tabela rozdziela trzy pojęcia: ważność dokumentu, jego uzupełnienie oraz przedawnienie roszczenia.

Brak ustawowej daty wygaśnięcia nie upoważnia posiadacza do wpisania dowolnej kwoty ani dowolnego terminu płatności. Zgodność tych wpisów z ustaleniami to inna kwestia niż przedawnienie roszczenia wekslowego. Art. 10 Prawa wekslowego pozwala ocenić, czy wpisana kwota i data płatności odpowiadają porozumieniu o uzupełnieniu weksla (Źródło: Prawo wekslowe, art. 10 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

W praktyce liczą się więc dwa różne terminy: czas na uzupełnienie weksla i czas na dochodzenie zapłaty.

Jak deklaracja wekslowa określa warunki i termin uzupełnienia weksla?

Deklaracja wekslowa, zwana też porozumieniem wekslowym, określa zasady uzupełnienia dokumentu uzgodnione z wystawcą. Gdy oceniasz weksel, sprawdź trzy postanowienia. Znaczenie warunków uzupełnienia wynika z art. 10 Prawa wekslowego, który odnosi się do porozumienia stron (Źródło: Prawo wekslowe, art. 10 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

• Warunki wypełnienia weksla wskazują zdarzenie, po którym posiadacz może wpisać brakujące dane. Takim zdarzeniem może być brak zapłaty zabezpieczonego zobowiązania.
• Maksymalna kwota wekslowa ogranicza sumę, którą posiadacz może wpisać zgodnie z deklaracją. Źródło: Minister Finansów, przykład deklaracji określającej maksymalną kwotę uzupełnienia weksla in blanco; gov.pl – gov.pl/attachment/bc48b7e4-7102-4458-bdd9-545997b2e38b.
• Termin wykupu weksla wskazuje, kiedy wystawca ma zapłacić po uzupełnieniu dokumentu.

Weksel wypełniony niezgodnie z deklaracją nadal pozostaje ważny i może zostać przedstawiony do wykupu. Dłużnik może jednak podnieść przed sądem zarzut, że posiadacz uzupełnił dokument wbrew porozumieniu. Wobec nabywcy weksla art. 10 dopuszcza taki zarzut, gdy nabył on weksel w złej wierze albo dopuścił się rażącego niedbalstwa (Źródło: Prawo wekslowe, art. 10 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Kiedy przedawniają się roszczenia z weksla?

Roszczenie z weksla własnego przeciwko wystawcy przedawnia się po 3 latach od terminu płatności. Termin ten może wynikać z daty wpisanej na wekslu albo ze sposobu oznaczenia płatności przewidzianego przez prawo wekslowe. Przedawnienie roszczeń wobec innych osób podpisanych na dokumencie ustala się odrębnie.

Przedawnienie roszczenia wekslowego nie unieważnia dokumentu. Daje dłużnikowi zarzut, którym może bronić się przed żądaniem zapłaty. O możliwości dochodzenia należności decyduje termin właściwy dla roszczenia, nie wiek podpisanego blankietu.
Roszczenie przeciwko wystawcy weksla własnego podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia liczonemu od dnia płatności (Źródło: Prawo wekslowe, art. 70, 103 i 104 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Czym jest weksel in blanco i do czego służy przedsiębiorcy?

Weksel in blanco jest rodzajem weksla, którym przedsiębiorca może zabezpieczyć zapłatę istniejącego lub przyszłego zobowiązania. Przydaje się, gdy w chwili podpisania dokumentu nie znamy jeszcze ostatecznej wysokości długu. Art. 10 Prawa wekslowego dotyczy weksla niezupełnego w chwili wystawienia oraz jego późniejszego uzupełnienia (Źródło: Prawo wekslowe, art. 10 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Wystawca weksla in blanco odpowiada za podpisany dokument, choć jego ostateczna treść nie jest jeszcze ustalona. Jeśli prowadzisz firmę, pilnuj rozliczeń i ustal, kto przechowuje oryginał. Zgodnie z art. 11 weksel można przenieść przez indos nawet bez wyraźnej klauzuli „na zlecenie” (Źródło: Prawo wekslowe, art. 11 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Czym jest weksel i jak działa?

Weksel zawiera zobowiązanie do zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej. Tabela pokazuje, kto ma zapłacić w przypadku weksla własnego i trasowanego.

Podpisanie weksla in blanco powoduje powstanie zobowiązania wekslowego, choć jego ostateczna treść nie jest jeszcze ustalona. Art. 101 Prawa wekslowego wymaga, by uzupełniony weksel własny zawierał bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej (Źródło: Prawo wekslowe, art. 101 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

Uzupełniony weksel in blanco staje się zwykłym wekslem, który posiadacz może przedstawić do zapłaty. Kwota wpisana do wcześniej podpisanego dokumentu wynika z późniejszych rozliczeń. Weksel płatny w oznaczonym dniu należy przedstawić do zapłaty tego dnia albo w jednym z dwóch następnych dni powszednich (Źródło: Prawo wekslowe, art. 38 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

W skrócie: podpisany blankiet może zabezpieczyć dług, którego wysokość poznamy dopiero przy rozliczeniu.

Jakie korzyści może dać przedsiębiorcy weksel?

Weksel in blanco pozwala przedsiębiorcy zabezpieczyć należność bez ustalania jej ostatecznej wysokości przy podpisywaniu dokumentu. Sprawdza się przy współpracy, w której saldo długu zmienia się z każdym kolejnym rozliczeniem. Posiadacz otrzymuje dokument służący dochodzeniu zapłaty, a wystawca przyjmuje ryzyko związane z jego późniejszym uzupełnieniem. Art. 485 § 2 k.p.c. przewiduje wydanie nakazu zapłaty na podstawie należycie wypełnionego weksla, którego prawdziwość i treść nie budzą wątpliwości (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego, art. 485 § 2 – api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/468/text.pdf).

Od czego zależy, jak długo można skorzystać z weksla in blanco?

Możliwość skorzystania z weksla in blanco zależy od istnienia zabezpieczonego zobowiązania i ustaleń stron. Jeśli wystawiłeś taki dokument, sprawdź, czy zabezpieczenie nadal jest potrzebne. Przy zapłacie weksla możesz żądać od posiadacza jego wydania z pokwitowaniem, zgodnie z art. 39 Prawa wekslowego (Źródło: Prawo wekslowe, art. 39 i 103 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2022/282/text.html).

• Zabezpieczone zobowiązanie wyjaśnia, po co posiadacz przechowuje weksel. Sprawdź, czy dług nadal istnieje i jaka jego część pozostaje niezapłacona.
• Zakres zabezpieczenia wiąże weksel z konkretną umową lub grupą rozliczeń. Porównaj żądanie posiadacza z dokumentami potwierdzającymi te rozliczenia. Źródło: Sąd Najwyższy, wyrok II CSK 520/10; sn.pl – sn.pl/sites/orzecznictwo/orzeczenia2/ii%20csk%20520-10-1.pdf.
• Oryginał weksla wymaga uwagi wystawcy także po zakończeniu rozliczeń. Ustal, kto go przechowuje, a po wygaśnięciu zabezpieczonego długu zażądaj zwrotu.

Weksel in blanco ma zabezpieczać dług objęty ustaleniami stron, a nie tworzyć nową należność po zakończeniu rozliczeń. Uchwała SN III CZP 72/19 wyklucza wyznaczenie daty płatności weksla po przedawnieniu zabezpieczonego roszczenia, mimo przyznanej wierzycielowi swobody jej określenia (Źródło: Sąd Najwyższy, uchwała z 17 lipca 2020 r., III CZP 72/19; wskazana sygnatura III CZP 26/05 dotyczy innej kwestii – sn.pl/pl/sprawy/zagadnienia-prawne/iii-czp-72-19).

Kiedy wystawić weksel i jak zrobić to poprawnie?

Weksel in blanco wystaw, gdy druga strona wymaga zabezpieczenia konkretnego zobowiązania, a Ty akceptujesz zasady użycia dokumentu. Przed podpisaniem ustal, jaki dług zabezpiecza weksel i kto otrzyma oryginał. Prawo wekslowe reguluje treść dokumentu, ale sam podpis nie zastąpi uzgodnień między stronami.

Jak sporządzić weksel, by uniknąć błędów?

Weksel in blanco sporządź tak, by można było ustalić wystawcę i powiązać dokument z zabezpieczonym zobowiązaniem.

• Dane wystawcy identyfikują osobę zobowiązaną do zapłaty. Wpisz je czytelnie i zgodnie z jej danymi.
• Podpis wystawcy potwierdza wystawienie dokumentu. Złóż go na oryginale weksla i sprawdź, czy podpisuje się osoba uprawniona do działania w imieniu firmy.
• Treść dokumentu obejmuje dane wpisane przed podpisaniem. Sprawdź ich zgodność z uzgodnieniami.
• Powiązanie weksla z zobowiązaniem utrwal w dokumentach przekazanych obu stronom. Zachowaj kopię podpisanego blankietu oraz potwierdzenie przekazania oryginału.

Komplet dokumentów pozwoli Ci później porównać żądanie zapłaty z uzgodnionym zabezpieczeniem. Łatwiej wtedy sprawdzić zarówno dokument, jak i stan rozliczeń.

W jakich sytuacjach wystawia się weksel?

Weksel in blanco wystawia się jako zabezpieczenie zobowiązań z umów handlowych lub finansowania firmy. Przedsiębiorca może przekazać go kontrahentowi, by zabezpieczyć zapłatę, albo instytucji finansującej, by zabezpieczyć rozliczenie umowy.

Faktoring także może przewidywać zabezpieczenie wekslowe, jeśli wynika to z warunków umowy. Przed podpisaniem porównaj zakres swojej odpowiedzialności z kwotą i rodzajem zobowiązań objętych zabezpieczeniem. Źródło: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, publikacja o faktoringu, tabela zabezpieczeń; Sąd Najwyższy, wyrok II CSK 520/10 dotyczący oceny zakresu upoważnienia z deklaracji wekslowej; parp.gov.pl – parp.gov.pl/storage/publications/pdf/4347.pdf.

Korzyści z weksla in blanco we współpracy z kontrahentem

Weksel in blanco zabezpiecza kontrahentowi zapłatę. Przedsiębiorca może przy tym prowadzić rozliczenia bez określania z góry końcowego salda należności. Wierzyciel zyskuje możliwość dochodzenia roszczenia na podstawie uzupełnionego dokumentu; dla wystawcy liczą się uzgodnione granice zabezpieczenia.

Postępowanie nakazowe to tryb sądowy, w którym sąd może wydać nakaz zapłaty na podstawie weksla spełniającego wymagania formalne. Samo posiadanie weksla in blanco nie gwarantuje takiego nakazu. Sąd oceni przedstawiony dokument, a wystawca może zakwestionować żądanie zapłaty.

Jeśli wystawiłeś weksel in blanco, zadbaj o zwrot oryginału po spłacie zabezpieczonego długu. Zażądaj go również wtedy, gdy użycie weksla nie było potrzebne. Podpisany dokument pozostawiony u kontrahenta po zakończeniu rozliczeń utrudnia kontrolę nad zabezpieczeniem.

W skrócie: weksel może ułatwić zabezpieczenie rozliczeń, ale jego granice trzeba jasno określić.

Weksel in blanco może zabezpieczać należności w handlu, lecz nie zastąpi jasnego rozliczenia długu.

Weksel a inne zabezpieczenia finansowania firmy – najważniejsze różnice

Weksel in blanco, poręczenie i hipoteka mają różne podstawy zabezpieczenia i różne ograniczenia. Wybór zależy od dostępnego majątku, udziału innych osób oraz zakresu odpowiedzialności, który przedsiębiorca gotów jest przyjąć.

Indos pozwala przenieść prawa z weksla na inną osobę przez odpowiednią adnotację na dokumencie. Klauzula „nie na zlecenie” wyłącza przeniesienie przez indos, ale nie wyklucza zwykłego przelewu praw. Dla wystawcy ważne jest więc to, kto może później żądać zapłaty.

Tabela zestawia weksel in blanco, poręczenie i hipotekę: ich podstawy, ograniczenia oraz sytuacje, w których nie odpowiadają przedsiębiorcy.

Weksel in blanco różni się od poręczenia i hipoteki tym, że podstawą zabezpieczenia jest dokument, a nie dodatkowa osoba czy nieruchomość.

Przy wekslu decyduje podpisany dokument; przy pozostałych formach – poręczyciel albo nieruchomość.

Najczęściej zadawane pytania

Czy weksel in blanco ulega przedawnieniu?

Sam dokument nie traci ważności z upływem czasu. Przedawnieniu może ulec roszczenie o zapłatę; wobec wystawcy weksla własnego termin wynosi 3 lata od dnia płatności.

Czy można wpisać na wekslu termin płatności przypadający po przedawnieniu zabezpieczonego długu?

Nie. Zgodnie z przywołaną uchwałą Sądu Najwyższego data płatności weksla nie może przypadać po przedawnieniu zabezpieczonego roszczenia.

Czy weksel można przenieść na inną osobę przez indos?

Tak. Weksel można przenieść przez indos, nawet bez klauzuli „na zlecenie”.

Kiedy przedstawić do zapłaty weksel płatny w oznaczonym dniu?

Należy przedstawić go w dniu płatności albo w jednym z dwóch następnych dni powszednich.

Czy trzyletni termin przedawnienia dotyczy każdej osoby podpisanej na wekslu?

Nie. Trzyletni termin od dnia płatności dotyczy roszczenia przeciwko wystawcy weksla własnego; przedawnienie roszczeń wobec innych podpisanych ustala się odrębnie.