Przejdź do treści
Menu

Poradnik dla przedsiębiorców

Egzekwowanie należności — bez tytułu wykonawczego ani rusz

Wojciech MatułaAktualizacja: 9 min czytania

Egzekwowanie należności oznacza dochodzenie zapłaty od dłużnika na rzecz wierzyciela. Gdy sprawa trafia do komornika, celem jest zaspokojenie wierzyciela z majątku dłużnika. Kto dochodzi zapłaty za fakturę, jak przebiega egzekucja i kto ponosi ryzyko braku zapłaty? Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, zgodnie z art. 776 k.p.c. (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/468/text.pdf)

Czym jest dochodzenie należności przez faktora?

Dochodzenie należności przez faktora dotyczy faktury objętej umową faktoringową. Faktor ustala, kto może żądać zapłaty od dłużnika, i zaczyna od windykacji polubownej – próby odzyskania pieniędzy bez sądu. Gdy rozmowy i wezwania do zapłaty nie skutkują, sprawa może trafić do sądu. Wraz z przelaną wierzytelnością faktor nabywa też związane z nią prawa, w tym roszczenie o zaległe odsetki. Wynika to z art. 509 § 2 k.c. (Źródło: Kodeks cywilny, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/795/text.pdf)

Jaką rolę odgrywa faktor w odzyskiwaniu zapłaty od dłużnika?

Faktor kontaktuje się z dłużnikiem, jeśli nabył wierzytelność z faktury albo działa w imieniu wierzyciela. Może powierzyć rozmowy i korespondencję windykatorowi. Czy samo sfinansowanie faktury daje mu prawo do wniesienia pozwu? Nie przesądza o tym: zakres działań wynika z umowy i sposobu przekazania wierzytelności. Źródło: Kodeks cywilny, art. 509; PKO Faktoring, „Poznaj faktoring”; isap.sejm.gov.pl – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250001071/T/D20251071L.pdf.

Jak krok po kroku faktor dochodzi zapłaty za fakturę?

Faktor najpierw sprawdza, czy faktura jest wymagalna i na jakiej podstawie może żądać zapłaty. Termin nie zawsze jest określony wprost. Dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu, gdy terminu nie wskazano w umowie ani nie wynika on z właściwości zobowiązania. Tak stanowi art. 455 k.c. (Źródło: Kodeks cywilny, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/795/text.pdf)

  • Weryfikacja faktury obejmuje termin płatności, kwotę i informacje o ewentualnym sporze z dłużnikiem.
  • Windykacja polubowna zaczyna się od kontaktu z dłużnikiem i wezwania do zapłaty. Pisemne uznanie długu – potwierdzenie zobowiązania przez dłużnika – dokumentuje jego stanowisko wobec zaległości.
  • Postępowanie sądowe może rozpocząć pozew o zapłatę. Sąd może wydać nakaz zapłaty, od którego dłużnik wnosi zarzuty według zasad danego postępowania. W procesie opisanym przez AIF Kancelarię termin wynosi 14 dni od doręczenia nakazu. Źródło: AIF Kancelaria, „Windykacja w praktyce. Jak odzyskać pieniądze od dłużnika?”; aif.com.pl – aif.com.pl/jak-odzyskac-swoje-pieniadze-od-dluznika-windykacja-w-praktyce.

Działania faktora mogą zakończyć się zapłatą albo ujawnić spór o fakturę. Roszczenie może trafić do sądu, gdy działania faktora nie przyniosą rozwiązania. Przy opóźnieniu wierzyciel może żądać odsetek za czas zwłoki na podstawie art. 481 § 1 k.c. (Źródło: Kodeks cywilny, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/795/text.pdf)

W skrócie: faktor może odzyskiwać należność polubownie, a w razie potrzeby dochodzić jej przed sądem.

Jak zgłosić faktorowi zaległą płatność i jakie dokumenty przygotować?

Zgłoszenie zaległej płatności faktorowi powinno wskazywać fakturę, dłużnika i stan rozliczenia. Dzięki temu faktor ustali, na jakiej podstawie kontaktuje się z kontrahentem. Podaj numer faktury: zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT identyfikuje on dokument jednoznacznie (Źródło: Ustawa o podatku od towarów i usług, tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 775 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf).

  • Dane faktury to jej numer, termin płatności i kwota pozostała do zapłaty. Dołącz kopię dokumentu.
  • Dokumenty transakcji potwierdzają wykonanie dostawy lub usługi. Przekaż umowę, zamówienie albo potwierdzenie odbioru, jeśli je posiadasz.
  • Korespondencja z dłużnikiem pokazuje wcześniejsze ustalenia, reklamacje i wezwania do zapłaty. Zaznacz też każdą częściową wpłatę.

Kompletne zgłoszenie pomaga faktorowi odróżnić opóźnienie od sporu o wykonanie umowy. Taki spór ma znaczenie również po przelewie wierzytelności. Dłużnik może bowiem podnieść wobec faktora zarzuty, które przysługiwały mu wobec zbywcy, gdy dowiedział się o przelewie. Przewiduje to art. 513 § 1 k.c. (Źródło: Kodeks cywilny, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/795/text.pdf)

Jak sprawdzić, czy faktor może dochodzić przeterminowanej należności?

Uprawnienie faktora do dochodzenia należności sprawdź w umowie faktoringowej i dokumentach konkretnej faktury. Przelew wierzytelności może nastąpić bez zgody dłużnika. Wyjątkiem są sytuacje, gdy sprzeciwia się temu ustawa, umowa albo właściwość zobowiązania. Takie zasady określa art. 509 § 1 k.c. (Źródło: Kodeks cywilny, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/795/text.pdf)

  • Zakres umowy faktoringowej wskazuje wierzytelności objęte finansowaniem oraz stronę prowadzącą działania wobec dłużnika. Sprawdź, czy mieści się w nim zaległa faktura. Źródło: PKO Faktoring, „Poznaj faktoring”; pkofaktoring.pl – pkofaktoring.pl/poznaj-faktoring.
  • Podstawa działania faktora może wynikać z nabycia wierzytelności albo z upoważnienia od wierzyciela. Ustal, co przewidują dokumenty.
  • Przedawnienie roszczenia ogranicza możliwość skutecznego dochodzenia zapłaty przed sądem. Sprawdź termin wymagalności i dokumenty, które mogą wpływać na bieg przedawnienia. Źródło: Kodeks cywilny, art. 117 oraz art. 120–124; isap.sejm.gov.pl – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250001071/T/D20251071L.pdf.

O dochodzeniu zapłaty za przeterminowaną fakturę decydują uprawnienia faktora, dokumenty transakcji i stan roszczenia. Trzeba więc sprawdzić nie tylko samą fakturę. Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady po trzech latach, zgodnie z art. 118 k.c. (Źródło: Kodeks cywilny, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/795/text.pdf)

Dokumenty i warunki umowy pozwalają ustalić, kto może dochodzić zapłaty oraz jakie zarzuty przysługują dłużnikowi.

Egzekwowanie należności przez komornika: przebieg i ograniczenia

Komornik prowadzi postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela i zajmuje majątek dłużnika w granicach prawa. Wierzyciel może złożyć taki wniosek po uzyskaniu tytułu wykonawczego. Jest nim tytuł egzekucyjny – na przykład orzeczenie sądu – opatrzony klauzulą wykonalności. Klauzula potwierdza możliwość wykonania orzeczenia. We wniosku trzeba wskazać świadczenie i dołączyć tytuł wykonawczy, czego wymaga art. 797 § 1 k.p.c. (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/468/text.pdf)

Jak przebiega egzekucja należności pieniężnych prowadzona przez komornika?

Egzekucja należności pieniężnych obejmuje ustalenie majątku dłużnika, jego zajęcie i przekazanie uzyskanych środków wierzycielowi. Jednym ze sposobów jest zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Komornik przesyła wtedy bankowi zawiadomienie o zajęciu, zgodnie z art. 889 § 1 k.p.c. (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity, Dz.U. 2024 poz. 1568 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/1568/text.html)

  • Dokumenty do egzekucji to tytuł wykonawczy i wniosek wskazujący dochodzoną należność. Dołącz informacje o dłużniku, które posiadasz.
  • Sposoby egzekucji obejmują zajęcie wynagrodzenia, emerytury, rachunku bankowego, ruchomości i nieruchomości. AIF Kancelaria wskazuje we wniosku wszystkie znane jej sposoby.
  • Ustalenie majątku dłużnika pozwala komornikowi sprawdzić między innymi rachunki bankowe, nadpłatę podatku, nieruchomości i pojazdy. Według AIF Kancelarii informacje wierzyciela o majątku i działalności dłużnika pomagają ukierunkować te czynności.

Skuteczność egzekucji zależy od majątku, który da się ustalić i zgodnie z prawem zająć. Nie każde postępowanie przyniesie więc wierzycielowi pieniądze. Art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c. nakazuje umorzyć postępowanie. Dzieje się tak, gdy oczywiste jest, że egzekucja nie przyniesie sumy wyższej od jej kosztów (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/468/text.pdf).

Wynik egzekucji zależy od dostępnego majątku oraz ustawowych ograniczeń jego zajęcia.

Jakie są uprawnienia i ograniczenia komornika podczas egzekucji?

Komornik może zajmować dochody i rachunki dłużnika, ale musi uwzględniać źródło środków i rodzaj długu. Inne zasady dotyczą należności alimentacyjnych. Przy egzekucji pozostałych długów potrącenie nie może przekroczyć połowy wynagrodzenia, zgodnie z art. 87 § 3 pkt 2 k.p. (Źródło: Kodeks pracy, tekst jednolity, Dz.U. 2025 poz. 277 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/277/text.pdf)

Tabela porównuje ograniczenia zajęcia według źródła środków dłużnika. Przy rachunkach wymienionych w art. 54 ust. 1 Prawa bankowego obowiązuje miesięczna kwota wolna od zajęcia. Wynosi ona 75% minimalnego wynagrodzenia (Źródło: Prawo bankowe, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 38 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/38/text.pdf).

Źródło środków Zakres zajęcia Ograniczenie
Wynagrodzenie z umowy o pracę Do 50% miesięcznego wynagrodzenia Kwota wolna odpowiada wynagrodzeniu minimalnemu. Źródło: Kodeks pracy, art. 87 § 3 pkt 2 i art. 87¹ § 1 pkt 1; api.sejm.gov.pl – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250000277/U/D20250277Lj.pdf.
Wynagrodzenie przy długu alimentacyjnym Do 60% miesięcznego wynagrodzenia Nie obowiązuje kwota wolna przewidziana dla innych długów. Źródło: Kodeks pracy, art. 87 § 3 pkt 1 i art. 87¹ § 1; api.sejm.gov.pl – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250000277/U/D20250277Lj.pdf.
Wynagrodzenie z umowy zlecenia lub o dzieło Zależnie od charakteru wypłaty Brak automatycznej kwoty wolnej; dłużnik może wykazać, że wypłata jest jego jedynym źródłem utrzymania, i ubiegać się o ochronę
Firmowy rachunek bankowy Do wysokości zadłużenia Ochrona środków przeznaczonych na wynagrodzenia pracowników i alimenty

Ograniczenia zajęcia chronią środki wskazane w przepisach. Samo prowadzenie firmy nie wyłącza jednak rachunku bankowego spod egzekucji. Art. 54 ust. 1 Prawa bankowego wymienia rachunki oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe i lokaty oszczędnościowe, ale nie zwykły rachunek firmowy (Źródło: Prawo bankowe, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 38 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/38/text.pdf).

Jakie prawa ma wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym?

Wierzyciel może wskazywać majątek dłużnika i korzystać z przewidzianych prawem sposobów jego ustalenia. Może też kwestionować czynności komornika, które uznaje za niezgodne z prawem. Ma prawo wybrać komornika spoza miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika, z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń właściwości. Źródło: Ustawa o komornikach sądowych, art. 10; Kodeks postępowania cywilnego, przepisy o skardze na czynności komornika i ustalaniu majątku dłużnika; isap.sejm.gov.pl – isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230001691/T/D20231691L.pdf.

Poszukiwanie majątku możesz zlecić komornikowi za dodatkową opłatą. Wyjawienia majątku zażądaj przed egzekucją, w jej trakcie albo po zakończeniu, składając wniosek do sądu rejonowego. Skargę do tego sądu możesz wnieść, gdy uznasz czynność komornika za niezgodną z prawem. Art. 767 § 4 k.p.c. przewiduje na skargę tydzień; początek terminu zależy od okoliczności sprawy (Źródło: Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468 – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/468/text.pdf).

Wierzyciel może wpływać na kierunek egzekucji. Pomagają w tym informacje o majątku przekazane komornikowi. Do dyspozycji wierzyciela pozostają też przewidziane prawem wnioski i skarga.

Uprawnienia wierzyciela pomagają ustalać majątek dłużnika i reagować na czynności komornika.

Egzekwowanie należności w faktoringu: kto ponosi ryzyko braku zapłaty?

Ryzyko braku zapłaty w faktoringu ponosi faktor albo przedsiębiorca, zależnie od rodzaju umowy i przyczyny zaległości. Sam fakt, że faktor dochodzi należności, nie oznacza przejęcia ryzyka niewypłacalności dłużnika. Przed podpisaniem umowy sprawdź zakres ochrony, wyłączenia oraz zasady zwrotu wypłaconych środków. Źródło: Bank Pekao, „Faktoring niepełny”; pekao.com.pl – pekao.com.pl/male-i-srednie-firmy/finansowanie-dzialalnosci/faktoring-niepelny.html.

Jaki rodzaj faktoringu ogranicza ryzyko braku zapłaty przez dłużnika?

Tabela porównuje faktoring bez regresu i faktoring z regresem pod względem ryzyka, ograniczeń ochrony i potrzeb przedsiębiorcy. W pierwszym wariancie faktor przejmuje ryzyko w zakresie umowy. W drugim może żądać zwrotu wypłaconych środków, jeśli dłużnik nie ureguluje faktury. Źródło: Bank Pekao, strona o faktoringu niepełnym wskazana wyżej.

Rodzaj faktoringu Ryzyko braku zapłaty Ograniczenie i dla kogo nie
Bez regresu Faktor przejmuje ryzyko w zakresie określonym umową Ochrona ma wyłączenia; nie dla firmy oczekującej pokrycia każdej spornej faktury
Z regresem Przedsiębiorca odpowiada za zwrot środków na zasadach umowy Brak ochrony przed ryzykiem objętym regresem; nie dla firmy, która chce przenieść to ryzyko na faktora

O wyborze wariantu decyduje to, kto zgodnie z umową ponosi ryzyko braku zapłaty.

Co dzieje się z dochodzeniem należności, gdy dłużnik kwestionuje fakturę?

Spór o fakturę wymaga ustalenia, dlaczego dłużnik odmawia zapłaty. Może on kwestionować wykonanie usługi, odbiór towaru albo wysokość rozliczenia. Przekaż faktorowi reklamację oraz dokumenty potwierdzające wykonanie umowy. Sprawdź też, czy umowa faktoringowa wyłącza sporną wierzytelność z ochrony i przewiduje zwrot finansowania.

Zakres ochrony w faktoringu rozstrzyga o ryzyku przedsiębiorcy. O dalszym dochodzeniu zapłaty decyduje z kolei zasadność faktury. To odrębne kwestie, które trzeba sprawdzić w umowie i dokumentach transakcji. Źródło: PKO Faktoring, „Poznaj faktoring”; Bank Pekao, „Faktoring niepełny”; pkofaktoring.pl – pkofaktoring.pl/poznaj-faktoring.

Ocena sprawy wymaga przeczytania postanowień umowy faktoringowej. Osobno sprawdź dokumenty potwierdzające podstawę należności. Od nich zależy, czy żądanie zapłaty ma uzasadnienie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy częściowa wpłata zamyka sprawę?

Nie, jeśli po wpłacie pozostaje saldo do zapłaty. Faktorowi należy przekazać informację o częściowej wpłacie i kwocie pozostałej do uregulowania.

Czy wezwanie do zapłaty oznacza już egzekucję komorniczą?

Nie. Wezwanie jest próbą polubownego odzyskania pieniędzy, a komornik może prowadzić egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego.

Czy zaległe odsetki przechodzą na faktora wraz z wierzytelnością?

Tak. Wraz z wierzytelnością przechodzą związane z nią prawa, w tym roszczenie o zaległe odsetki.

Co się dzieje, gdy egzekucja nie przyniesie kwoty wyższej niż jej koszty?

Postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, jeśli jest oczywiste, że nie przyniesie sumy przewyższającej koszty egzekucji.

Stan prawny na: listopad 2026.

Pomoc w wyborze faktoringu

Porównaj finansowanie dla swojej firmy

Zostaw kontakt i opisz, czego potrzebujesz. Pomożemy Ci porównać warunki dostępnych ofert.

Poproś o pomoc w wyborze →
Bezpłatne zapytanie · bez zobowiązań · decyzję o finansowaniu podejmuje faktor