Zgubiona faktura — kiedy wystawić duplikat z art. 106l?

Zgubiona faktura nie oznacza, że transakcja znika z rozliczeń. Trzeba odnaleźć dokument albo uzyskać duplikat – fakturę wystawioną ponownie na podstawie danych oryginału. Sprawdź, gdzie jej szukać i jak uporządkować podatki. Dowiedz się też, co zrobić, gdy brak dokumentu utrudnia uzyskanie zapłaty. Zasady ponownego udostępnienia lub wystawienia faktury określa art. 106l ustawy o VAT. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

• Przeszukaj firmową pocztę i archiwum dokumentów.
• Ustal, czy fakturę utracił wystawca, czy nabywca.
• Skontaktuj się z kontrahentem, jeśli nie znajdziesz dokumentu.

Czym jest duplikat zagubionej faktury i jak go księgować?

Ponownie wystawiona faktura zawiera dane pierwotnego dokumentu. Nie potwierdza nowej sprzedaży. Art. 106l ust. 3 ustawy o VAT przewiduje ponowne wystawienie faktury papierowej według danych zachowanego egzemplarza. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

Jeśli pierwotna faktura trafiła już do ksiąg, nie ujmuj jej drugi raz. Dołącz odzyskany egzemplarz do dokumentacji.
Gdy faktury wcześniej nie ujęto, sprawdź datę powstania obowiązku podatkowego, datę jej otrzymania i właściwy okres rozliczenia. Zgodnie z art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT podatek można odliczyć nie wcześniej niż za okres otrzymania faktury. (Źródło: Dziennik Ustaw – tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf)

Zajrzyj też do Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Jeśli system przechowuje fakturę, możesz ją odnaleźć bez prośby do sprzedawcy o ponowne wystawienie. Art. 112aa ust. 1 ustawy o VAT przewiduje przechowywanie faktur w KSeF przez 10 lat od końca roku ich wystawienia. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa zmieniająca ustawę o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

Zacznij od własnego archiwum i KSeF. Dopiero gdy tam nie znajdziesz faktury, poproś sprzedawcę o ponowne wystawienie.

Jak uzyskać duplikat faktury od sprzedawcy?

Sprzedawca musi wiedzieć, której faktury szukać. Przekaż mu więc dane pierwotnego dokumentu, które masz pod ręką. W przypadku faktury papierowej podstawą ponownego wystawienia na wniosek nabywcy jest art. 106l ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

• Podaj numer faktury, jeśli go znasz.
• Przekaż nazwę nabywcy oraz datę zakupu lub przybliżony okres sprzedaży.
• Poproś o ponowne wystawienie faktury i wskaż adres do wysyłki.
• Porównaj otrzymany dokument z zamówieniem lub innymi danymi transakcji.

Odzyskaną fakturę przekaż księgowości. Zaznacz, czy pierwotny dokument został już ujęty w ewidencji. Art. 112 ustawy o VAT nakazuje przechowywać faktury do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. (Źródło: Dziennik Ustaw – tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf)

Czym duplikat różni się od kopii lub ponownego wydruku faktury?

Nazwa pliku ani napis „kopia” nie przesądzają o statusie dokumentu. Liczy się sposób jego wystawienia. Zgodnie z art. 106l ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT ponownie wystawiona faktura może zawierać wyraz „DUPLIKAT”, ale nie musi. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

Nowy wydruk pomaga uzupełnić dokumentację. Nie tworzy jednak drugiej sprzedaży do zaksięgowania. Co do zasady art. 19a ust. 1 ustawy o VAT wiąże obowiązek podatkowy z dostawą towaru lub wykonaniem usługi, a nie z wydrukiem. (Źródło: Dziennik Ustaw – tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf)

Duplikat faktury zgubionej lub zniszczonej przez dłużnika

Gdy dłużnik zgubi fakturę, ponownie wystawiony dokument pomoże mu rozpoznać należność. Utrata egzemplarza przez nabywcę nie usuwa sprzedaży z ewidencji wystawcy. Art. 106l ust. 3 pkt 1 ustawy o VAT pozwala nabywcy poprosić sprzedawcę o ponowne wystawienie zagubionej faktury papierowej. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

• Poproś dłużnika o wskazanie brakującej faktury.
• Znajdź pierwotny dokument w swojej ewidencji.
• Wystaw fakturę ponownie według jej pierwotnych danych.
• Prześlij ją dłużnikowi i zachowaj potwierdzenie wysyłki.

Nie księguj ponownie tej samej sprzedaży. Art. 106l ust. 3 ustawy o VAT przewiduje odtworzenie faktury papierowej z danych zachowanego egzemplarza, nie zaś udokumentowanie nowej transakcji. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

Zgubiona faktura: pierwsze kroki i skutki podatkowe

Brak faktury utrudnia udokumentowanie rozliczenia. Sama transakcja i związane z nią obowiązki podatkowe pozostają. Ustal, którego dokumentu brakuje; potem sprawdź system księgowy, korespondencję i dokumentację kontrahenta. Zgodnie z art. 112 ustawy o VAT faktury trzeba przechowywać do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. (Źródło: Dziennik Ustaw – tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf)

Art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT nie pozwala odliczyć podatku wcześniej niż w okresie otrzymania faktury. (Źródło: Dziennik Ustaw – tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf)

Dokumenty podatkowe przechowuj do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zasadniczo jest to 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym minął termin płatności podatku. W określonych sytuacjach bieg tego terminu może zostać zawieszony lub przerwany (Źródło: Ordynacja podatkowa, art. 70 § 1 oraz art. 86 § 1 – ksiegowosc.infor.pl/podatki/urzad-skarbowy/terminy-podatkowe).

W praktyce odpowiedz sobie na trzy pytania. Czy odzyskasz fakturę, czy jest już w ewidencji i którego okresu rozliczenia dotyczy?

Jak postąpić, gdy faktura zaginęła lub została zniszczona?

Najpierw rozróżnij fakturę zakupu od faktury sprzedaży. Art. 106l ust. 2–3 ustawy o VAT określa odrębne sposoby ponownego udostępnienia faktury elektronicznej i wystawienia papierowej. Przewiduje również działanie na wniosek nabywcy. (Źródło: Dziennik Ustaw – ustawa o podatku od towarów i usług, zmiana art. 106l – eli.gov.pl/api/acts/DU/2023/1598/text.html)

• Sprawdź rejestr faktur i znajdź numer brakującego dokumentu.
• Przeszukaj papierowe archiwum, pocztę e-mail i system do fakturowania.
• Ustal, czy księgowość dostała dokument przed jego zaginięciem lub zniszczeniem.
• Zapisz, którego egzemplarza brakuje i kto ostatnio go przechowywał.

Jak odtworzyć dokumentację i potwierdzić transakcję?

Dokumentację transakcji odtwórz z zapisów, które wskazują strony, przedmiot i wartość sprzedaży. Art. 106e ust. 1 ustawy o VAT określa dane faktury. Należą do nich między innymi strony transakcji, nazwa towaru lub usługi oraz wartość sprzedaży. (Źródło: Dziennik Ustaw – tekst jednolity ustawy o podatku od towarów i usług – eli.gov.pl/api/acts/DU/2025/775/text.pdf)

• Znajdź umowę lub zamówienie z danymi kontrahenta.
• Porównaj wartość transakcji z wyciągiem bankowym.
• Odszukaj potwierdzenie dostawy towaru albo wykonania usługi.
• Zestaw te materiały z zapisami w ewidencji księgowej.

Zebrane materiały pomogą wykazać przebieg transakcji. Nie zastąpią jednak automatycznie faktury potrzebnej do rozliczenia VAT.

Jakie skutki księgowe i podatkowe może mieć utrata faktury?

Zgubiona faktura zwiększa ryzyko błędu: trudniej ustalić, czy i kiedy trafiła do ewidencji. Jeśli zaksięgowano ją przed zaginięciem, porównaj istniejący zapis z odzyskanym dokumentem. Nie twórz nowego. Gdy faktura zakupu nie została ujęta, przed rozliczeniem podatku ustal okres jej otrzymania i warunki odliczenia VAT (Źródło: Poradnik Przedsiębiorcy, „Duplikat faktury a ujęcie w kosztach podatkowych” – poradnikprzedsiebiorcy.pl/-duplikat-faktury).

W podatku dochodowym zachowaj dowody wydatku oraz jego związku z działalnością. Zapis na rachunku bankowym potwierdza płatność, ale nie opisuje całego zakresu kupionych towarów lub usług. Sprawdź też, czy wystąpiły okoliczności wpływające na bieg podstawowego, 5 lat terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (Źródło: rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, obowiązujące od 2026 r – nowa.mipro.pl/uploadedFiles/do-pobrania/pkpir_-_od_1_stycznia_2026.pdf).

Co zrobić, gdy fakturę zgubi wystawca?

Poproś nabywcę o egzemplarz, który zachował. Porównaj jego dane z rejestrem sprzedaży i ewidencją VAT. Jeśli sprzedaż już tam figuruje, nie wpisuj jej ponownie z powodu zaginięcia faktury. Odzyskany dokument przechowuj z pozostałymi materiałami dotyczącymi transakcji.

Jakie dane musi zawierać faktura VAT?

Faktura VAT musi identyfikować strony i transakcję oraz zawierać kwoty pozwalające ustalić podatek. Wymaga tego art. 106e ustawy o VAT. Na odzyskanej fakturze sprawdź te dane równie uważnie jak na pierwotnym egzemplarzu.

• Sprawdź datę wystawienia i kolejny numer, który jednoznacznie identyfikuje fakturę.
• Porównaj nazwy lub imiona i nazwiska, adresy obu stron oraz wymagane numery identyfikacji podatkowej.
• Sprawdź datę sprzedaży, jeśli została określona i różni się od daty wystawienia.
• Zweryfikuj nazwę towaru lub usługi, ilość albo zakres, cenę jednostkową netto i wartość sprzedaży netto (Źródło: ustawa o VAT, art. 106e ust. 1 pkt 7–9 i 11 – sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-towarow-i-uslug-17086198/art-106-e).
• Porównaj stawkę VAT, kwotę podatku oraz kwotę należności ogółem.

Wymagany zakres danych zależy od rodzaju sprzedaży. Faktura dotycząca zwolnienia z VAT nie wykazuje podatku według standardowej stawki. Termin zapłaty i numer rachunku ułatwiają rozliczenie z kontrahentem. Nie należą jednak do podstawowego katalogu obowiązkowych danych faktury VAT (Źródło: Ministerstwo Finansów, „Podręcznik KSeF 2.0”, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/qzlha3vx/podrecznik-ksef-20-cz-ii-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-20260209.pdf).

Nie poprzestawaj na numerze i dacie. Porównaj też dane stron oraz opis samej transakcji.

Jak prawidłowo wystawić duplikat faktury VAT?

Jeśli egzemplarz faktury zaginął albo został zniszczony, wystaw dokument ponownie według pierwotnych danych. Zachowaj numer i dane sprzedaży, a także dodaj datę ponownego wystawienia. Art. 106l ustawy o VAT nie wymaga oznaczenia „DUPLIKAT” (Źródło: ustawa o VAT, art. 106l w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2026 r – inforlex.pl/wersje-fragmentu/tresc,DZU.2025.167.0000775,-1,USTAWA-z-dnia-11-marca-2004-r-o-podatku-od-towarow-i-uslug.html?dok=4312442&nr=106.l&rodzaj=29).

• Znajdź pierwotną fakturę w swojej dokumentacji.
• Przenieś dane transakcji bez zmiany kwot i daty sprzedaży.
• Dodaj datę ponownego wystawienia.
• Przekaż dokument nabywcy w uzgodniony sposób.

Odtwórz dane pierwotnej sprzedaży wiernie. Ponowne wystawienie faktury nie służy poprawianiu błędów.

Czy sprzedawca musi wystawić duplikat, gdy nabywca zgubi fakturę?

Jeśli dokument zgubił nabywca, sprawdź miejsce wystawienia faktury. To od niego zależy, jak nabywca odzyska dokument.

Brak pliku w lokalnym archiwum nie oznacza, że faktura przechowywana w KSeF przepadła.

Czy nabywca może sam wystawić duplikat na podstawie skanu?

Sam skan nie daje nabywcy prawa do ponownego wystawienia faktury w imieniu sprzedawcy. Może za to pomóc wskazać dokument, którego brakuje.

Czy błędy na fakturze poprawia się duplikatem?

Duplikat odtwarza pierwotne dane. Błędy poprawia natomiast faktura korygująca. Dobierz dokument do tego, co chcesz zrobić (Źródło: ustawa o VAT, art. 106j; Ministerstwo Finansów, „Podręcznik KSeF 2.0”, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/cark5buy/podrecznik-ksef-20-czesc-ii-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-19022026.pdf).

Jeśli zagubiona faktura zawierała błąd, wykonaj te czynności osobno: odtwórz dokument, a pomyłkę popraw korektą (Źródło: ustawa o VAT, art. 106j i 106l – inforlex.pl/dok/tresc,FOB0000000000007425873,Komentarz-do-VAT-2026-Art-106l.html).

Zagubiona faktura a windykacja: czy brak dokumentu wstrzymuje zapłatę?

Utrata faktury sama w sobie nie wstrzymuje zapłaty. Obowiązek i termin płatności wynikają z warunków transakcji. Jeśli termin miał biec od doręczenia faktury, ustal datę jej otrzymania przez nabywcę.

Windykację oprzyj na ustalonym terminie wymagalności. Nie przyjmuj, że zgubienie egzemplarza automatycznie przesuwa datę zapłaty.

Oddziel brak dokumentu od obowiązku zapłaty. Sprawdź warunki transakcji i dowody doręczenia.

Gdy zagubiona faktura staje się wymówką opóźniającą płatność

Zapytaj kontrahenta, co konkretnie powstrzymuje go przed zapłatą. Sama informacja o braku faktury nie wyjaśnia jeszcze przyczyny opóźnienia.

• Ustal, czy kwestionuje transakcję, kwotę, czy tylko brak dokumentu.
• Prześlij dokument ponownie i podaj dane potrzebne do przypisania płatności.
• Poproś o potwierdzenie odbioru wiadomości.
• Ustal na piśmie deklarowaną datę przelewu.

Jego odpowiedź pokaże, czy trzeba uzupełnić dokumentację, czy dochodzić zaległej płatności.

Jakie konsekwencje może ponieść dłużnik, który zgubił fakturę?

Dłużnik nadal odpowiada za wymagalną należność. Gdy minie termin płatności, wierzyciel może dochodzić odsetek za opóźnienie. W transakcjach handlowych między przedsiębiorcami mogą mieć zastosowanie odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych i ustawowa rekompensata kosztów odzyskiwania należności.

Zanim wyliczysz okres opóźnienia, sprawdź umowę i dowód doręczenia faktury. Samo jej zgubienie nie daje podstawy do nałożenia osobnej kary.

Co zrobić, gdy wystawienie duplikatu nie prowadzi do zapłaty?

Jeśli dłużnik wciąż nie płaci, wyślij wezwanie do zapłaty. Podaj kwotę zaległości, podstawę roszczenia i termin zapłaty. Zachowaj potwierdzenie wysyłki oraz wcześniejszą korespondencję o należności.

Gdy wezwanie nie przyniesie skutku, porównaj koszty postępowania sądowego z wartością długu. Sprawdź również, czy umowa faktoringu obejmuje wierzytelność i komu powierza jej odzyskiwanie. Nie dochodź równolegle we własnym imieniu kwoty, której odzyskanie należy do faktora.

Dlaczego brak faktury nie przekreśla możliwości dochodzenia należności?

Żądanie zapłaty opiera się na wykonanej transakcji. Faktura jest jednym z dowodów. Zbierz też umowę, potwierdzenie dostawy i korespondencję dotyczącą odbioru oraz należnej kwoty. Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

Dłużnik zgubił fakturę i nie rozpoznaje transakcji – jak ją potwierdzić?

Gdy dłużnik nie rozpoznaje należności, ustal najpierw, czy kwestionuje kontrahenta, przedmiot sprzedaży czy kwotę. Dopiero potem prześlij dokumenty łączące należność z zamówieniem i odbiorem.

• Podaj numer zamówienia lub oznaczenie sprawy, którym posługuje się dłużnik.
• Wskaż datę, miejsce i osobę, która odebrała towar lub potwierdziła wykonanie usługi.
• Prześlij dokument odbioru dotyczący kwestionowanej transakcji.
• Porównaj z dłużnikiem zamówioną i dostarczoną ilość oraz uzgodnioną cenę.
• Poproś o pisemne wskazanie pozycji, której nadal nie rozpoznaje.

Jeśli dłużnik potwierdza zakup, ale kwestionuje jego część, oddziel kwotę bezsporną od spornej i wyjaśnij wskazaną różnicę. Dzięki temu rozmowa dotyczy konkretnej rozbieżności, a nie całej transakcji.

Błędna faktura: kiedy ją skorygować, anulować i jakich konsekwencji unikać?

Błędną fakturę skoryguj, jeśli opisuje rzeczywistą transakcję. Anulowanie rozważ wyłącznie wtedy, gdy transakcja nie doszła do skutku, a faktura nie weszła do obrotu. Nie wystawiaj identycznej faktury ponownie tylko po to, by zastąpić dokument z błędem.

Ustal, czy pomyłka dotyczy kontrahenta, zakresu sprzedaży czy kwoty podatku. Sprawdź również, czy nabywca dostał fakturę i czy wystawiono ją w KSeF.

Co powinna zawierać faktura korygująca?

Na podstawie art. 106j ustawy o VAT podaj na korekcie jej numer i datę wystawienia. Wskaż też dane identyfikujące pierwotną fakturę, przyczynę zmiany oraz poprawne dane lub kwoty (Źródło: ustawa o VAT, art. 106j ust. 2 i 2a, w brzmieniu obowiązującym w 2026 r – inforlex.pl/wersje-fragmentu/tresc,DZU.2025.167.0000775,-1,USTAWA-z-dnia-11-marca-2004-r-o-podatku-od-towarow-i-uslug.html?dok=4312442&nr=106.j&rodzaj=29).

Gdy zmieniasz podstawę opodatkowania albo podatek, wykaż odpowiednie kwoty zmiany. Nabywca będzie wtedy mógł ustalić, co zmieniło się w rozliczeniu.

Czym różni się korekta in minus od korekty in plus?

Przed ujęciem korekty w rozliczeniu sprawdź jej przyczynę oraz właściwy moment rozliczenia (Źródło: Grant Thornton, „Nowe podejście do korekt w KSeF – kiedy nie trzeba już zerować faktury?” – grantthornton.pl/publikacja/nowe-podejscie-do-korekt-w-ksef-kiedy-nie-trzeba-juz-zerowac-faktury).

Jeśli korekta zwiększa podatek, ustal, kiedy powstała jej przyczyna. Mogła istnieć już przy wystawieniu pierwotnej faktury albo pojawić się później. Od tego zależy okres rozliczenia VAT.

Kiedy można anulować fakturę?

Anulowanie faktury dotyczy dokumentu wystawionego do transakcji, która nie doszła do skutku. Warunkiem jest także to, że faktura nie została wprowadzona do obrotu.

• Brak transakcji: potwierdź, że nie wydano towaru ani nie wykonano usługi objętej fakturą.
• Brak doręczenia: sprawdź, czy nabywca nie otrzymał dokumentu żadnym kanałem.
• Brak wystawienia w KSeF: zweryfikuj, czy system nie nadał fakturze numeru identyfikującego.

Przejrzyj historię wysyłki, zapisy systemu fakturowego i status dokumentu w KSeF. Jeśli faktura dotarła do nabywcy lub została wystawiona w KSeF, popraw błąd korektą zamiast ją anulować.

Jakie kary grożą za nieprawidłowe i puste faktury?

Nieprawidłowe faktury mogą prowadzić do zaległości podatkowych i odpowiedzialności przewidzianej w Kodeksie karnym skarbowym. Pusta faktura wykazuje sprzedaż, która nie nastąpiła. Zgodnie z art. 108 ustawy o VAT wystawca dokumentu z wykazaną kwotą VAT musi zapłacić ten podatek.

Błąd dotyczący rzeczywistej transakcji popraw korektą i sprawdź, czy trzeba zmienić rozliczenie. Nie zaliczaj fikcyjnego zakupu do kosztów ani nie odliczaj od niego VAT. Odzyskanie faktury nie dowodzi, że opisana w niej sprzedaż miała miejsce.

Najczęściej zadawane pytania

Ile czasu ma sprzedawca na wydanie duplikatu faktury?

Przepisy nie określają konkretnej liczby dni. Sprzedawca powinien wydać duplikat niezwłocznie po otrzymaniu żądania.

Ile lat wstecz można wystawić duplikat faktury?

Ustawa o VAT nie wskazuje osobnego limitu lat. Wystawienie duplikatu zależy od możliwości odtworzenia danych i potwierdzenia transakcji; dokumentację podatkową przechowuje się co do zasady do upływu terminu przedawnienia zobowiązania, zwykle przez pięć lat od końca roku, w którym minął termin płatności podatku.

Jakie są zasady wystawiania duplikatu faktury?

Duplikat wystawia sprzedawca lub upoważniona przez niego osoba na wniosek nabywcy, gdy faktura zaginęła lub uległa zniszczeniu. Powinien zawierać dane z pierwotnej faktury, oznaczenie „DUPLIKAT” oraz datę wystawienia duplikatu.

Czy duplikat faktury to to samo co kopia?

Nie. Duplikat jest formalnym dokumentem wystawionym przez sprzedawcę i oznaczonym jako „DUPLIKAT”, a kopia lub ponowny wydruk nie musi mieć takiego oznaczenia ani wskazywać daty wystawienia duplikatu.

Czy duplikat faktury jest konieczny?

Nie zawsze — jeśli nabywca ma dostęp do pierwotnej faktury, na przykład w formie elektronicznej, nie musi prosić o duplikat. Gdy nie ma już oryginału ani dostępu do niego, może zażądać duplikatu od sprzedawcy.

Czy sprzedawca może pobrać opłatę za wystawienie duplikatu faktury?

Przepisy o VAT nie przewidują opłaty za duplikat. Ewentualna opłata może wynikać z wcześniejszych uzgodnień z klientem, ale sprzedawca nie powinien narzucać jej jednostronnie.