Faktura zaliczkowa i końcowa w euro — jaki kurs VAT?

Faktura zaliczkowa i faktura końcowa w euro mogą wymagać różnych kursów VAT. Jeden stosujesz do otrzymanej zaliczki, drugi do pozostałej należności.
Jak wybrać właściwe daty? Trzeba też wykazać zaliczkę na fakturze końcowej oraz osobno rozliczyć różnice kursowe i podatek dochodowy. Podstawę przeliczania kwot w euro na złote określa art. 31a ust. 1 ustawy o VAT (Źródło: Ustawa o podatku od towarów i usług – tekst jednolity – eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/361/text.html).

Kurs euro na fakturze zaliczkowej: stawka i data przeliczenia

Kurs euro na fakturze zaliczkowej zależy od tego, co nastąpiło wcześniej: wystawienie dokumentu czy otrzymanie wpłaty. Sprawdź obie daty, zanim wybierzesz dzień przeliczenia. Zgodnie z art. 106i ust. 7 pkt 2 ustawy o VAT fakturę można co do zasady wystawić najwcześniej 60 dni przed otrzymaniem zaliczki (Źródło: INFOR – Przedwczesne wystawienie faktury zaliczkowej – ksiegowosc.infor.pl/podatki/vat/faktura/5423797,Przedwczesne-wystawienie-faktury-zaliczkowej-skutki-w-VAT.html).

• Sprawdź daty wystawienia faktury i otrzymania zaliczki.
• Odczytaj właściwy średni kurs NBP dla euro.
• Wykaż kwotę VAT w PLN, nawet jeśli wystawiasz fakturę w euro.

W praktyce to kolejność wystawienia faktury i wpływu pieniędzy rozstrzyga o wyborze kursu.

Jaki kurs euro na fakturze zaliczkowej?

Zaliczkę otrzymaną w euro przelicz dla VAT według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego przed jej otrzymaniem, jeśli faktura zaliczkowa nie została wystawiona wcześniej. Wpłata powoduje powstanie obowiązku podatkowego w odniesieniu do tej zaliczki. Taką zasadę wskazuje art. 19a ust. 8 ustawy o VAT (Źródło: Serwis o podatkach – Kiedy powstaje obowiązek podatkowy – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/kiedy-powstaje-obowiazek-podatkowy).

Przedsiębiorstwo A otrzymało zaliczkę 2000 EUR. Do przeliczenia wpłaty i wystawienia faktury zaliczkowej zastosowało kurs 4,6805 PLN/EUR. Po przeliczeniu zaliczka wynosi 9361 PLN (Źródło: Moore Polska, „Jak rozliczyć krajowe zaliczki w walucie obcej?” – moorepolska.pl/jak-rozliczyc-krajowe-zaliczki-w-walucie-obcej).

Z jakiej daty przyjąć kurs do faktury zaliczkowej?

Jeśli fakturę zaliczkową wystawiono przed wpłatą, przyjmij średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem wystawienia faktury. W tym przypadku liczy się data dokumentu, nie późniejszy wpływ pieniędzy. Wynika to z art. 31a ust. 2 ustawy o VAT, który określa kurs dla faktury wystawionej przed powstaniem obowiązku podatkowego (Źródło: Ustawa o podatku od towarów i usług – tekst jednolity – eli.gov.pl/api/acts/DU/2024/361/text.html).

Ustawa o VAT pozwala wystawić fakturę zaliczkową najwcześniej 60 dni przed wpłatą. Gdy wystawiasz ją po otrzymaniu zaliczki, masz czas najpóźniej do 15. dnia następnego miesiąca (Źródło: INFOR, „Faktury zaliczkowe – zasady wystawiania” – sklep.infor.pl/artykul-faktury-zaliczkowe-zasady-wystawiania).

Najpierw ustal kolejność zdarzeń. Dopiero potem wybierz datę kursu.

Jak przeliczyć kwotę pozostałą do zapłaty na fakturze końcowej?

Faktura końcowa w euro obejmuje należność, której nie pokryła zaliczka. VAT od tej części przelicz według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego przed dostawą towaru lub wykonaniem usługi.
Nie przeliczaj ponownie całego zamówienia; ustal kurs tylko dla pozostałej kwoty. Art. 19a ust. 1 ustawy o VAT wiąże bowiem powstanie obowiązku podatkowego co do zasady z dostawą lub wykonaniem usługi (Źródło: Serwis o podatkach – Kiedy powstaje obowiązek podatkowy – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/kiedy-powstaje-obowiazek-podatkowy).

• Ustal wartość całego zamówienia w euro. W przypadku Przedsiębiorstwa A jest to 7000 EUR (Źródło: Moore Polska, „Jak rozliczyć krajowe zaliczki w walucie obcej?” – moorepolska.pl/jak-rozliczyc-krajowe-zaliczki-w-walucie-obcej).
• Odejmij zaliczkę w euro, aby ustalić kwotę pozostałą do zapłaty.
• Sprawdź datę dostawy towaru albo wykonania usługi i odczytaj właściwy kurs. Przedsiębiorstwo A zastosowało na fakturze końcowej 4,6341 PLN/EUR (Źródło: Moore Polska, „Jak rozliczyć krajowe zaliczki w walucie obcej?” – moorepolska.pl/jak-rozliczyc-krajowe-zaliczki-w-walucie-obcej).
• Przelicz VAT od części należności niepokrytej zaliczką.

Kurs rozliczenia końcowego może być inny niż kurs zaliczki. Każda część transakcji ma własny moment przeliczenia, dlatego zachowaj w dokumentacji oba zastosowane kursy.

Zaliczka i pozostała należność wymagają więc odrębnego ustalenia kursu VAT.

Jak wykazać zaliczkę na fakturze końcowej i rozliczyć różnice kursowe?

Na fakturze końcowej rozlicz wcześniejsze zaliczki, a podatkowe różnice kursowe ustal osobno, poza rozliczeniem VAT. Jeśli wystawiono kilka faktur zaliczkowych, uwzględnij każdą dotyczącą tej transakcji. Art. 106f ust. 3 ustawy o VAT nakazuje pomniejszyć wartość i podatek o rozliczone zaliczki oraz podać numery wcześniejszych faktur zaliczkowych (Źródło: Ministerstwo Finansów – Podręcznik KSeF 2.0, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/1njlqugh/podrecznik-ksef-20_-cz-ii_-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-20251121.pdf).

Gdy zaliczka stanowi 100% zapłaty, nie musisz wystawiać faktury końcowej. Możesz jednak zrobić to dobrowolnie – całą należność dokumentuje faktura lub faktury zaliczkowe (Źródło: GOFIN, „Sporządzanie faktury zaliczkowej” – gofin.pl/podatki/vat-i-akcyza/39764/sporzadzanie-faktury-zaliczkowej?window=1).

Rozliczenie faktur to jedno zadanie. Ustalenie różnic kursowych jest drugim.

Czy kurs dla VAT i podatku dochodowego jest taki sam?

Kurs dla VAT i kurs dla podatku dochodowego nie muszą się pokrywać, bo dotyczą wyceny innych kwot. Kurs użyty do VAT od zaliczki nie wyznacza kursu przeliczenia przychodu podatkowego. Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy o CIT wpłata na poczet dostawy w przyszłym okresie sprawozdawczym nie jest jeszcze przychodem (Źródło: Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych – tekst jednolity – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/554/text/U/D20260554Lj.pdf).

Przy zakupie towaru w walucie obcej, udokumentowanym fakturą zaliczkową i końcową, koszt dla celów CIT może być wyceniony według średniego kursu NBP sprzed wystawienia faktury końcowej. Tak będzie, jeśli jej wystawienie wyznacza dzień poniesienia kosztu.
Porównaj osobno daty i kwoty zapisane w ewidencji VAT oraz w rozliczeniu podatku dochodowego. Art. 15 ust. 1 ustawy o CIT odsyła do kursu NBP sprzed dnia poniesienia kosztu, nie automatycznie sprzed daty faktury końcowej (Źródło: Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych – tekst jednolity – eli.gov.pl/api/acts/DU/2026/554/text/U/D20260554Lj.pdf).

Werdykt: nie przenoś kursu z rozliczenia VAT automatycznie na przychód ani koszt podatkowy.

Dla VAT i podatku dochodowego ustal kurs osobno.

Najczęściej zadawane pytania

Czy faktura wystawiona w euro powinna wykazywać VAT w złotych?

Tak. VAT wykazuje się w PLN, nawet jeśli faktura jest wystawiona w euro.

Czy otrzymanie zaliczki powoduje obowiązek VAT od całej transakcji?

Nie. Obowiązek podatkowy powstaje w odniesieniu do otrzymanej zaliczki.

Czy przy zaliczce pokrywającej 100% zapłaty trzeba wystawić fakturę końcową?

Nie. Fakturę końcową można wystawić dobrowolnie, ponieważ całość dokumentują faktury zaliczkowe.

Do kiedy można wystawić fakturę zaliczkową po otrzymaniu wpłaty?

Najpóźniej do 15. dnia następnego miesiąca.

Jak wcześnie można wystawić fakturę zaliczkową przed otrzymaniem wpłaty?

Co do zasady najwcześniej 60 dni przed otrzymaniem zaliczki.