Faktura z art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT — bez VAT

Faktura z powołaniem na art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT dokumentuje sprzedaż objętą zwolnieniem podmiotowym z VAT, gdy jej wartość nie przekracza ustawowego limitu. Kiedy trzeba ją wystawić? Poniżej znajdziesz zasady ustalania prawa do zwolnienia i wykaz danych potrzebnych na dokumencie. W 2026 roku roczny limit sprzedaży uprawniający do zwolnienia podmiotowego wynosi 240 000 zł (Źródło: Ministerstwo Finansów – Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/zwolnienie-podmiotowe-od-podatku-vat).

Czym jest faktura przy zwolnieniu z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9?

Faktura przy zwolnieniu z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9 dokumentuje dostawę towarów albo świadczenie usług bez doliczania VAT. Sprzedawca podaje wartość sprzedaży, ale nie wykazuje podatku do zapłaty przez nabywcę.
Przy sprzedaży zwolnionej za 1000 zł na fakturze nie pojawi się więc VAT do zapłaty (Źródło: Ministerstwo Finansów – Podręcznik KSeF 2.0, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/cark5buy/podrecznik-ksef-20-czesc-ii-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-19022026.pdf).

Art. 113 ust. 1 dotyczy podatnika, który prowadził działalność w poprzednim roku. Z kolei art. 113 ust. 9 odnosi się do osoby rozpoczynającej działalność w trakcie roku. O wyborze przepisu decyduje sytuacja sprzedawcy, a nie rodzaj kupowanego towaru czy usługi. W pierwszym roku limit liczy się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności w roku podatkowym (Źródło: Ministerstwo Finansów – Zwolnienie podmiotowe od podatku VAT – podatki.gov.pl/podatki-firmowe/vat/poradniki-i-informatory/zwolnienie-podmiotowe-od-podatku-vat).

Przy tej sprzedaży sprzedawca co do zasady nie musi wystawiać faktury bez żądania nabywcy. Obowiązek powstaje, gdy nabywca zgłosi żądanie w ustawowym terminie.
Ma na to 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę (Źródło: Ministerstwo Finansów – Podręcznik KSeF 2.0, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/cark5buy/podrecznik-ksef-20-czesc-ii-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-19022026.pdf).

W skrócie: o właściwym przepisie decyduje moment rozpoczęcia działalności. O obowiązku wystawienia faktury – żądanie nabywcy.

Kiedy przedsiębiorca zwolniony z VAT na podstawie art. 113 wystawia fakturę?

Przedsiębiorca zwolniony z VAT wystawia fakturę, jeśli nabywca zażąda jej w przewidzianym terminie. Może też zrobić to z własnej inicjatywy. Brak obowiązku automatycznego fakturowania nie oznacza zakazu wystawienia faktury.

• Nabywca żąda faktury w terminie – sprzedawca musi ją wystawić.
• Nabywca nie żąda faktury – sprzedawca może wystawić ją dobrowolnie.
• Nabywca zgłasza żądanie po terminie – sprzedawca nadal może wystawić fakturę, ale nie ma już takiego obowiązku.

Jak oznaczyć zwolnienie z VAT na fakturze?

Oznaczenie zwolnienia z VAT informuje nabywcę, dlaczego sprzedawca nie doliczył podatku. Sprawdź, czy w Twoim przypadku podstawą jest art. 113 ust. 1, czy art. 113 ust. 9. Wskazanie podstawy prawnej na fakturze sporządzanej według ogólnych wymogów przewiduje art. 106e ust. 1 pkt 19 ustawy o VAT (Źródło: LEX – Art. 106e ustawy o podatku od towarów i usług – sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-towarow-i-uslug-17086198/art-106-e).

• W systemie wybierz sprzedaż zwolnioną z VAT, a nie stawkę dla sprzedaży opodatkowanej.
• Sprawdź, czy system oznacza pozycję symbolem „zw” i nie wykazuje kwoty VAT.
• Jeśli wpisujesz podstawę zwolnienia, wybierz przepis właściwy dla sytuacji sprzedawcy.

W Fakturowni przy stawce „zw” można wybrać podstawę zwolnienia odnoszącą się do art. 113 ust. 1 i 9. Gotowy dokument pokazuje sprzedaż bez doliczonego VAT.
Przy pozycji faktury wybierz w Fakturowni oznaczenie „zw”, a potem określ podstawę zwolnienia (Źródło: Fakturownia – Faktura ze stawką ZW z określeniem podstawy zwolnienia – pomoc.fakturownia.pl/4584423-faktura-ze-stawka-zw-z-okresleniem-podstawy-zwolnienia-z-podatku-vat).

Jak wystawić fakturę bez VAT w wFirma.pl?

Faktura bez VAT w wFirma.pl wymaga ustawienia właściwego statusu podatkowego sprzedawcy. Podczas tworzenia dokumentu wybierz sprzedaż zwolnioną, nie stawkę dla podatnika rozliczającego VAT od tej transakcji.
W wFirma oznacz taką sprzedaż jako „zw”, a nie stawką podstawową 23% (Źródło: wFirma – Faktura VAT: jak poprawnie wystawić? – pomoc.wfirma.pl/-faktura-vat-jak-wystawic).

• Sprawdź w ustawieniach firmy, czy profil wskazuje zwolnienie podmiotowe z VAT.
• Otwórz formularz nowej faktury i wpisz dane nabywcy oraz sprzedawanych towarów lub usług.
• Wybierz oznaczenie sprzedaży zwolnionej. Jeśli formularz pozwala wskazać podstawę zwolnienia, sprawdź ją.
• Przed zapisaniem obejrzyj podgląd dokumentu: kwota VAT nie powinna być doliczona.

Tak wystawiona faktura dokumentuje sprzedaż zwolnioną i nie wykazuje podatku należnego. Na przykład przy sprzedaży zwolnionej za 1000 zł VAT należny nie pojawi się na fakturze (Źródło: Ministerstwo Finansów – Podręcznik KSeF 2.0, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/cark5buy/podrecznik-ksef-20-czesc-ii-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-19022026.pdf).

Co się stanie, jeśli podatnik zwolniony wykaże VAT na fakturze?

Podatnik zwolniony, który wykaże VAT na fakturze, co do zasady musi zapłacić wpisaną kwotę. Wynika to z art. 108 ustawy o VAT. Zwolnienie podmiotowe nie usuwa obowiązku, który powstał przez błędnie wystawiony dokument.

Sprawdź fakturę i popraw błąd fakturą korygującą. Uwzględnij przy tym, czy nabywca otrzymał pierwotny dokument. Nie zakładaj, że może odliczyć błędnie wykazany VAT tylko dlatego, że widzi go na fakturze.
Art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT wyłącza odliczenie podatku z faktury dokumentującej transakcję zwolnioną (Źródło: Ministerstwo Finansów – Przewodnik podatkowy inwestora: podatek VAT – podatki.gov.pl/media/eulinfzg/przewodnik-podatkowy-inwestora-podatek-vat.pdf).

Faktura bez VAT: terminy, rejestracja i refakturowanie usług

Fakturę bez VAT trzeba wystawić w odpowiednim terminie. Po utracie zwolnienia podmiotowego zmienia się też sposób dokumentowania sprzedaży. Przy sprzedaży zwolnionej sprawdź datę żądania faktury, a przy zmianie statusu – moment rejestracji do VAT i zasady odsprzedaży usług.
Co do zasady fakturę wystawia się do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu sprzedaży (Źródło: KSeF – Wystawianie i otrzymywanie faktur – ksef.podatki.gov.pl/ksef-news/wystawianie-i-otrzymywanie-faktur).

VAT-R to zgłoszenie rejestracyjne składane w urzędzie skarbowym przed rozpoczęciem rozliczania sprzedaży jako podatnik VAT czynny. Samo wystawienie dokumentu w programie nie zastąpi zgłoszenia.

Refakturowanie oznacza odsprzedaż usługi kupionej od innego dostawcy. O sposobie wystawienia faktury decydują status podatkowy sprzedawcy i rodzaj tej usługi.

W praktyce sprawdź trzy rzeczy: termin żądania faktury, moment utraty zwolnienia i rodzaj odsprzedawanej usługi.

Kiedy trzeba wystawić fakturę bez VAT?

Fakturę bez VAT trzeba wystawić, gdy nabywca zażąda jej w ciągu 3 miesięcy od końca właściwego miesiąca. Chodzi o miesiąc dostawy towaru, wykonania usługi albo otrzymania zapłaty. Jeśli żądanie wpłynie przed końcem miesiąca sprzedaży, wystaw fakturę co do zasady do 15. dnia następnego miesiąca. Gdy nabywca zażąda jej później, masz 15 dni od zgłoszenia żądania (Źródło: Biznes.gov.pl, „Jak wystawiać faktury VAT” – biznes.gov.pl/pl/portal/00239).

Możesz też wystawić fakturę bez żądania nabywcy i w ten sposób udokumentować sprzedaż z własnej inicjatywy. Art. 106b ust. 2 ustawy o VAT co do zasady znosi obowiązek automatycznego wystawiania faktur dla sprzedaży zwolnionej (Źródło: Ministerstwo Finansów – Podręcznik KSeF 2.0, część II – ksef.podatki.gov.pl/media/cark5buy/podrecznik-ksef-20-czesc-ii-wystawianie-i-otrzymywanie-faktur-w-ksef-19022026.pdf).

Kiedy podatnik zwolniony musi zarejestrować się do VAT?

Podatnik zwolniony musi złożyć VAT-R przed czynnością, od której traci prawo do zwolnienia i zaczyna rozliczać VAT. Zwolnienie traci moc od czynności, przez którą przekroczono limit. Nie obejmuje więc tej transakcji ani kolejnych.

Jeśli planowany rodzaj sprzedaży sam wyklucza zwolnienie podmiotowe, trzeba się zarejestrować niezależnie od wartości wcześniejszej sprzedaży.

Jaką stawkę VAT stosować przy refakturowaniu usług przez podatnika zwolnionego?

Podatnik zwolniony nie kopiuje automatycznie stawki VAT z faktury zakupowej na fakturę za odsprzedawaną usługę. Jeśli odsprzedaż korzysta ze zwolnienia podmiotowego, wystawia fakturę bez doliczonego VAT. Nie zmienia tego podatek naliczony przez dostawcę przy zakupie.

Najpierw sprawdź rodzaj odsprzedawanej usługi: art. 113 ust. 13 ustawy o VAT wyłącza określone czynności ze zwolnienia podmiotowego. Jeśli odsprzedaż nie korzysta ze zwolnienia, zastosuj zasady opodatkowania właściwe dla tej usługi. Nie przepisuj oznaczenia z faktury dostawcy.

Jak zgłosić się do VAT za pośrednictwem wFirma.pl?

Zgłoszenie VAT-R w wFirma.pl zacznij od sprawdzenia ustawień podatkowych firmy i przygotowania danych do rejestracji. Pamiętaj: zapisanie formularza w systemie nie oznacza jeszcze doręczenia go urzędowi.

• Sprawdź aktualny status VAT firmy oraz datę, od której sprzedaż ma być rozliczana jako opodatkowana.
• Otwórz formularz VAT-R w funkcjach dotyczących deklaracji lub rejestracji podatkowej.
• Uzupełnij dane identyfikacyjne i wskaż właściwe okoliczności utraty zwolnienia.
• Sprawdź formularz, podpisz go i wyślij elektronicznie, jeśli ta metoda jest dostępna na koncie.
• Sprawdź urzędowe poświadczenie odbioru, które potwierdza doręczenie zgłoszenia.

Po skutecznym zgłoszeniu zmień ustawienia fakturowania. Kolejne dokumenty powinny odpowiadać aktualnemu statusowi VAT firmy.

Art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT na fakturze: wymagane dane i podstawa zwolnienia

Faktura dokumentująca sprzedaż zwolnioną na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy o VAT może zawierać uproszczony zakres danych. Określa go § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur. Na takim dokumencie sprzedawca nie wykazuje stawki ani kwoty VAT (Źródło: Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur, § 3 pkt 3; Ministerstwo Finansów, „Podręcznik KSeF 2.0”, część II, pkt 2.4 – przepisy.gofin.pl/przepisy,6,42,42,6770,487378,20260201,3-rozporzadzenie-ministra-finansow-z-dnia-29102021-r.html).

Program do fakturowania może dodać informację o podstawie zwolnienia. Dzięki niej nabywca wie, dlaczego sprzedawca nie doliczył podatku. To, czy trzeba ją podać, zależy jednak od zakresu danych stosowanego na fakturze.

Rozróżnij uproszczony i ogólny zakres danych. Od tego zależy, czy podstawa zwolnienia musi znaleźć się na dokumencie.

Czy na fakturze trzeba podać podstawę prawną zwolnienia z VAT?

Podstawa prawna zwolnienia nie jest obowiązkowym elementem faktury wystawionej w uproszczonym zakresie z § 3 pkt 3 rozporządzenia. Przy ogólnych wymogach ustawy o VAT trzeba ją wskazać. Różnica wynika z przepisów określających dane wymagane na fakturze.

Adnotacja „Zwolnienie na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT” albo odpowiednio „art. 113 ust. 9” jasno opisuje dokument. Wybierz przepis pasujący do sytuacji sprzedawcy. Nie wpisuj obu podstaw bez sprawdzenia.

Jakie dane musi zawierać faktura podatnika zwolnionego z VAT?

Faktura podatnika zwolnionego z VAT, wystawiana zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur, identyfikuje dokument i strony. Podaje też przedmiot oraz wartość sprzedaży. Sprawdź, czy zawiera:

• datę wystawienia i kolejny numer faktury;
• imiona i nazwiska lub nazwy sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy;
• nazwę towaru lub usługi;
• miarę i ilość dostarczonych towarów albo zakres wykonanych usług; (Źródło: Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur, § 3 pkt 3 w związku z pkt 1 lit. e – przepisy.gofin.pl/przepisy,6,42,42,6770,487378,20260201,3-rozporzadzenie-ministra-finansow-z-dnia-29102021-r.html)
• cenę jednostkową oraz kwotę należności ogółem.

W tym uproszczonym zakresie danych nie podaje się stawki ani kwoty VAT. Sprawdź podgląd: wybrany szablon programu nie powinien doliczać podatku do wartości sprzedaży.

Jak wygląda przykładowa faktura bez VAT?

Przykładowa faktura bez VAT wskazuje strony transakcji, przedmiot sprzedaży i łączną kwotę do zapłaty. Nie wyodrębnia kwoty podatku. Przygotowując dokument, uzupełnij pola w takim układzie:

• Numer i data: FV/12/2026, data wystawienia: 10 czerwca 2026 r (Źródło: Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur, § 3 pkt 3 w związku z pkt 1 lit. a–b – przepisy.gofin.pl/przepisy,6,42,42,6770,487378,20260201,3-rozporzadzenie-ministra-finansow-z-dnia-29102021-r.html).
• Strony: dane sprzedawcy i nabywcy wraz z adresami.
• Pozycja: „Usługa projektowa”, zakres: opracowanie projektu, ilość: 1, cena jednostkowa: 1000 zł (Źródło: Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur, § 3 pkt 3 w związku z pkt 1 lit. d–f – przepisy.gofin.pl/przepisy,6,42,42,6770,487378,20260201,3-rozporzadzenie-ministra-finansow-z-dnia-29102021-r.html).
• Należność ogółem: 1000 zł (Źródło: Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur, § 3 pkt 3 w związku z pkt 1 lit. g – przepisy.gofin.pl/przepisy,6,42,42,6770,487378,20260201,3-rozporzadzenie-ministra-finansow-z-dnia-29102021-r.html).
• Adnotacja, jeśli ją stosujesz: „Zwolnienie na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”.

W e-Księgowości Finat wybór zwolnienia podmiotowego dodaje do faktury PDF komunikat: „Zwolnienie na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9 Ustawy o VAT”. Przed wysłaniem faktury sprawdź, czy wskazana podstawa odpowiada Twojej sytuacji.

Kiedy na fakturze stosuje się oznaczenie „ZW” i wskazuje podstawę zwolnienia?

Oznaczenie „ZW” opisuje w programie sprzedaż zwolnioną z VAT, ale nie jest stawką podatku. Przy zwolnieniu podmiotowym obowiązek wskazania podstawy prawnej zależy od zakresu danych faktury. Sam symbol „ZW” tego nie rozstrzyga.

Po wybraniu „ZW” obejrzyj podgląd: na fakturze nie powinna pojawić się kwota VAT. Jeśli program sam dodaje adnotację, sprawdź, czy podaje właściwy ustęp art. 113 ustawy o VAT.

Jak ustalić limit sprzedaży dla zwolnienia z art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT?

Limit sprzedaży dla zwolnienia podmiotowego z VAT ustal na podstawie roku podatkowego i daty rozpoczęcia działalności. Potem sprawdź, czy wykonywane czynności pozwalają korzystać ze zwolnienia.

• Ustal rok podatkowy. Porównaj wartość sprzedaży z limitem obowiązującym w tym roku, nie z progiem z roku wystawienia wcześniejszych faktur.
• Sprawdź datę rozpoczęcia działalności. Jeśli zaczynasz w trakcie roku, zastosuj art. 113 ust. 9 ustawy o VAT. Przewidywana wartość sprzedaży musi mieścić się w limicie proporcjonalnym do okresu prowadzenia działalności.
• Oblicz proporcję. Pomnóż roczny limit przez liczbę dni działalności i podziel przez liczbę dni w danym roku. Przy rozpoczęciu działalności 1 lipca 2026 r. obliczenie wynosi 240 000 zł × 184 ÷ 365, czyli około 120 986,30 zł (Źródło: PoradaPodatkowa.pl, „Zwolnienie podmiotowe z VAT do 240 000 zł – zasady 2026” – poradapodatkowa.pl/zwolnienie-podmiotowe-z-vat-do-limitu-sprzedazy-kompletny-poradnik,1790.phtml).
• Porównaj sprzedaż z właściwym progiem. Stosuj zasady ustalania wartości sprzedaży z art. 113 ustawy o VAT. Nie uznawaj automatycznie każdego wpływu na rachunek firmowy za sprzedaż.
• Sprawdź wyłączenia ze zwolnienia. Usługi prawnicze i usługi doradcze, w tym doradztwo podatkowe, wykluczają stosowanie art. 113 ust. 1 i 9. Samo prowadzenie ksiąg lub sporządzanie deklaracji, bez świadczenia takich usług, nie stanowi tej przesłanki wyłączenia.

Prawo do zwolnienia zależy od wartości sprzedaży, okresu prowadzenia działalności i rodzaju świadczonych usług. Sprawdź wszystkie trzy warunki, nie tylko limit.

Najczęściej zadawane pytania

Jak wygląda faktura z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT?

Zawiera dane stron, datę i numer dokumentu oraz informacje o sprzedanym towarze lub usłudze i jej wartości. Nie wykazuje kwoty VAT; może zawierać oznaczenie „zw” i podstawę zwolnienia.

Kto jest zwolniony z VAT na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT?

Zwolnienie podmiotowe przysługuje podatnikom, których sprzedaż mieści się w ustawowym limicie. Ustęp 1 dotyczy prowadzących działalność w poprzednim roku, a ustęp 9 osób rozpoczynających ją w trakcie roku; w tym drugim przypadku limit ustala się proporcjonalnie.

Czy art. 113 ust. 1 i 9 przewiduje zwolnienie podmiotowe czy przedmiotowe?

To zwolnienie podmiotowe. Oznacza, że dotyczy statusu podatnika i wartości jego sprzedaży, a nie konkretnego towaru lub usługi.

Czy wybór między art. 113 ust. 1 a ust. 9 zależy od nabywcy?

Nie. Decyduje sytuacja sprzedawcy: czy prowadził działalność w poprzednim roku, czy rozpoczął ją w trakcie bieżącego roku.

Czy każdy podatnik może korzystać ze zwolnienia, jeśli nie przekroczył limitu sprzedaży?

Nie. Niektóre czynności są wyłączone ze zwolnienia podmiotowego na podstawie art. 113 ust. 13, niezależnie od wartości wcześniejszej sprzedaży.